Podróż przez życie

Dziękuję i zapraszam w inne miejsca

2011-11-06T23:28:00.006+01:00

Ten blog nie będzie już kontynuowany. Moje teksty znajdziesz w innych miejscach. Serdecznie zapraszam:

Stare i nowe

2010-02-07T23:45:00.008+01:00

Copacabana to 400-tysięczna dzielnica brazyliskiego Rio de Janeiro, jedna z najgęściej zaludnionych dzielnic na świecie. Ale nie tylko. Tą samą nazwę nosi boliwijskie miasteczko nad Jeziorem Titicaca.

Mieszka w nim tylko sześć tysięcy ludzi. Więcej jest turystów. Nad brzegiem Titicaca - najwyżej położonego jeziora wysokogórskiego na świecie (3812 m n.p.m) - czekają statki wycieczkowe zmierzające w stronę Isla del Sol (Wyspa Słońca). Turyści mogą też oglądać XVI-wieczną kolonialną Bazylikę Matki Boskiej z Copacabany – patronki Boliwii. To niezwykłe miejsce dla Boliwijczyków. Bazylika w Copacabanie jest dla nich tym, czym Jasna Góra dla Polaków.

I to właściwie wszystko, co ma ciekawego do zaoferowania spokojniejsza Copacabana. Jest jednak szansa, że liczba atrakcji zwiększy się. Ale najpierw trzeba je odkopać. Pierwsze prace zakończono. Opowiadał o tym niedawno w Krakowie Sergio J. Chávez Farfán – naukowiec pracujący w Copacabanie. Informację tę zasięgnąłem z portalu Inkowie. Od prowadzącego go Dariusza Niezgody dostałem także do przetłumaczenia artykuł S. Cháveza zamieszczony w boliwijskim czasopiśmie „Chachapuma”. Wynika z niego, że pod przepiękną bazyliką znajdują się pozostałości dawnych cywilizacji – inkaskiej i przedinkaskiej. Oczywiście nie da się ich odkopać, gdyż naruszyłoby to konstrukcję świątyni, a mówiąc dokładniej pewnie i całego miasta, bo pozostałości dawnych kultur spoczywają pod całą dzisiejszą Copacabaną.

Zespół S. Cháveza odkopał pięć procent. To i tak dużo zważywszy na problemy, które napotkali archeolodzy. Najpoważniejszym jest opór miejscowych rolników, którzy w miejscu wykopalisk chcą utworzyć miejsce handlu swoim towarem. W sporze starego z nowym pierwszą bitwę wygrali naukowcy. Ale rolnicy nie zrezygnowali ze swego pomysłu. Czy w miejscu, które skrywa tajemnice nawet sprzed trzech tysięcy lat, będzie można kupić ziemniaki i kukurydzę? A może rolnicy dogadają się z naukowcami i przekształcą Copacabanę w prawdziwie turystyczne miasteczko oferujące muzeum z budowlami i eksponatami z okresu Inków i ich poprzedników?

Artykuł S. Cháveza nie odpowiada na te pytania. Ale zainteresowanych zachęcam do zapoznania się ze szczegółową relacją tego naukowca. Przetłumaczony przeze mnie z hiszpańskiego tekst jest dostępny tutaj lub tutaj.

Pod bazyliką i głównym placem w Copacabanie archeolodzy spodziewają się pozostałości dawnych cywilizacji

Inkowie na pustyni

2009-08-29T13:20:00.004+02:00

Jak okiem sięgnąć – nic, tylko piasek i piasek, na którym toczy się życie zaspanych i... zasypanych kurzem miast i puebli. Tak wygląda peruwiańskie wybrzeże. Wydaje się nudne, bo czy coś ciekawego można znaleźć w piasku? Można. Choćby ślady dawnych cywilizacji i Inków, którzy je podbili.

Do Pachacámac nie sposób nie trafić. To oddalone o 30 km na południe od Limy stanowisko archeologiczne widoczne jest zarówno z Panamericany Sur, jak i jej starej odnogi. Ale nie byłoby widoczne, gdyby nie mur. Stanowisko to nic innego, jak wielka połać pustyni otoczona ceglanym ogrodzeniem. Wbrew pozorom jest czego pilnować.

Dwa światy murem przedzielone...

Krótka wizyta w malutkim muzeum i już wiadomo, że Pachacámac był jednym z ważniejszych ośrodków religijnych prekolumbijskich kultur. Miasto założono w czasie trwania kultury Lima mniej więcej w czasie narodzin Chrystusa, a rozwinęło się za panowania Huari (600-800 n.e.). W XV wieku dotarli tu Inkowie.

Przed Inkami miejsce to było obiektem kultu boga-stwórcy Pacha Kamaqa. Według mitu na początku świata nie było żywności, dlatego pierwszy mężczyzna umarł z głodu i wycieńczenia. Wtedy to Słońce sprawiło, że pierwsza kobieta zaszła w ciążę. Zazdrosny Pacha Kamaq zabił dziecko, które wydała na świat, a martwe ciało rozerwał na kawałki i zakopał. Z części dziecka wyrosły jadalne rośliny. Z zębów – kukurydza, z kości – juka, a z innych – warzywa i owoce. W innej wersji tego mitu Pacha Kamaq zabił także kobietę, a jej ciało wraz z ciałem dziecka wrzucił do oceanu. W miejscu tym powstały dwie wyspy – jedna mała, druga większa. Obie widoczne są z okien autobusu jadącego Panamericaną i z najwyższego punktu w Pachacámac – Świątyni Słońca.

W drodze do Świątyni Słońca

Zbudowali ją Inkowie. Kiedy przybyli do Pachacámac, swoim zwyczajem zezwolili na niezależne funkcjonowanie tego, co zastali, a po latach włączyli Pacha Kamaqa do swego panteonu. Władza zmieniła się więc, ale ruch pielgrzymkowy trwał nadal. By go usprawnić i kontrolować, u stóp Świątyni Słońca Inkowie zbudowali Plac Pielgrzymów. Pątnicy czekali na nim na swoją kolej. Wpuszczano jedynie tych, którzy odbyli post. Najbardziej wytrwali pościli na placu nawet rok. W zamian mogli wejść na najwyższy poziom świątyni. Dziś ta przyjemność kosztuje... kilka peruwiańskich soli.

Z czasów Inków pochodzi także Acllahuasi, czyli Dom Wybranych Kobiet, Był on jednym z kilkuset klasztorów w królestwie Tahuantinsuyo. Zadaniem mieszkających w nich mniszek była służba na rzecz świątyni i króla.

Dom Wybranych Kobiet

Kiedy do Pachacámac dotarli Hiszpanie, sanktuarium nadal funkcjonowało, a przybywający do niego pielgrzymi składali ofiary ze złota, srebra, ceramiki i tkanin. Żądnych bogactw konkwistadorom miasto spadło więc jak manna z nieba, choć w pustynnym krajobrazie mogli odnieść wrażenie, że to fatamorgana.

Naleśniki w rzece

2009-08-22T13:41:00.003+02:00

Nie planować. Nie patrzeć wstecz. Być tu i teraz. Cały czas. Znajdować w tym byciu przyjemność, także wtedy, gdy nie wszystko idzie dobrze.

Prosty przepis na codzienne życie. Jak na naleśniki. Mąka, jajka, mleko, cukier – wszystko zamieszać w jednym garnku i potem, na tarasie, puścić w świat podczas śniadania.

Z życiem to też działa. Takie postawienie sprawy sprawia, że zaczyna się je bardziej rozumieć. I nie ma wtedy znaczenia, że nie wszystko idzie dobrze. Bo co to znaczy, że nie idzie dobrze? Nic nie znaczy, tylko mąci w głowie. To znaczy, że jest się tu i teraz, ale nieprawdziwie, bo myślami sięga się gdzieś dalej – w przyszłość albo przeszłość. I porównuje wszystko do teraźniejszości. Zupełnie niepotrzebnie, jeśli naprawdę chce się poczuć chwilę obecną.

Sam przepis nie zadziała jednak. Niestety. Trzeba jeszcze do niego wejść. Nogami i rękami. Wtopić się we wszystkie składniki, które przynosi życie wokół. Nie, nie chodzi o to, żeby zanurkować w masie naleśnikowej. Tylko w rzece, która płynie przez życie. W rzece, którą życie jest. Nie trzeba przy tym umieć pływać.

Skoczyłem i płynę sobie, nie mając pojęcia, jak się poruszać, ani nawet w którą stronę się skierować. Po prostu płynę sobie i czasami uśmiecham do tego gościa na brzegu, który smutnymi oczami patrzy za siebie. I po tym, co tam widzi, nie ma już odwagi spojrzeć przed siebie.

Płynę sobie raz rwącą, raz spokojną rzeką i uśmiecham się do niego, nie zdając sobie do końca sprawy, że na stromym brzegu zostawiłem samego siebie.

Niezwykły świat Inków

2009-08-19T12:28:00.004+02:00

Trudno, żebym nie polecił tej strony. Jest i będzie o Inkach, a tworzy ją młody Polak z wielkim inkaskim sercem. To jak najbardziej możliwe, choć Imperium Inków nie istnieje od kilkuset lat.

Co prawda strona jest w powijakach. To dopiero początki. Na razie mało się tam czyta, bo autor stawia na profesjonalizm tekstów. To widać na pierwszy rzut oka. Ale będzie dużo. Profesjonalne podejście do tematu gwarantuje profesjonalną wiedzę. Polecam tę stronę wszystkim, którzy chcą się dowiedzieć czegoś o ludziach, którzy żyli kiedyś w dzisiejszym Peru, Boliwii i Ekwadorze.

Temu, kto tam był, o Inkach nie jest łatwo zapomnieć. Ich ślady, obecne niemal na każdym kroku, mówią o zagadkowym, jakby nierealnym świecie. Ale ten świat wydarzył się naprawdę. Z powszechnego punktu widzenia umarł. Koniec. Kropka. Ale z nie tylko mojego punktu widzenia ten świat trwa nadal. W ludziach, miejscach, zwyczajach, języku, miejscach.

Jest po prostu niezwykły.

Jakiś czas zrobiłem na ten temat krótkie wideo:

Ale nie tylko dlatego polecam tę stronę. Gorąco zachęcam do czytania o Inkach, bo dzięki nim – choć formalnie nie istnieją – można się też dowiedzieć czegoś o sobie. To też jest jak najbardziej możliwe.

Trzymam kciuki, Darku!

Meksyk i Peru

2009-07-17T12:13:00.003+02:00

Przepraszam za długie milczenie. Pisałem, ale coś innego. Poczytać to albo ściągnąć i poczytać można tutaj:

Piotr M. Małachowski - Zostań podróżnikiem. Jak zorganizować i spędzić wakacje w Meksyku

Piotr M. Małachowski - 21 mgnień Peru. Zapiski z Imperium Słońca

Bajka pierwsza: Ojciec

2009-06-17T23:22:00.009+02:00

Zagmatwane to wszystko. Oprócz narodzin i śmierci nic w życiu nie jest pewne. Nic nie jest jasne. Pogubić się można na każdym kroku. A im dalej w las, tym ciemniej. Kim jestem? Dlaczego istnieję? Na co ta planeta? Po co życie? Kto to wszystko wymyślił i zrobił, jeśli ktokolwiek cokolwiek kiwnął w tej sprawie palcem?

Badacze doszli już do wielkiego wybuchu, naukowcy dzielą geny na czworo, a teolodzy i racjonaliści doszukują się w tym zgodności z tym, co głoszą. Setki odpowiedzi, tysiące informacji, miliony słów nas otacza. Tylko że nadal nic nie wiadomo. A im dalej w las, tym łatwiej się zgubić. Coraz trudniej odnaleźć ścieżki do Boga.

Ale gdybym to ja był Nim, gdybym to ja był Bogiem, zagmatwałbym wszystko jeszcze bardziej. Tak namieszał, tak poprzemieniał, tak napsocił, żeby nikomu nawet przez myśl nie przyszło trafić zbyt wcześnie na mój ślad. Co to byłaby za frajda odnaleźć mnie tak szybko? Żadna. Także dla szukającego. Gdybym to ja był Bogiem, wszystko uczyniłbym wielką tajemnicą. A potem co rusz dawał wskazówki, by każdy na swój sposób mógł ją rozwiązać.

Gdybym to ja był Bogiem, właśnie tak bym wszystko urządził. Dlaczego akurat tak?

Każdy ojciec chce, aby jego dziecko było takie, jak on. Podobne do niego. Ale tylko mądry ojciec nie stara się upodobnić do siebie dziecka na siłę. Bawiąc się w lesie z synem w podchody mądry ojciec tak oznaczy ślady, by ten sam wszystko zrozumiał i go odnalazł.

Jestem katolikiem i wierzę w Boga Ojca. Nie dlatego, że muszę, bo tak zostałem ochrzczony i wychowany. Ale dlatego, że chcę. Wielu ludzi wierzy w kogoś, albo coś innego. Inni nie wierzą w nic. Ale tak naprawdę nie ma to wielkiego znaczenia. Każdy dostał jakąś opowieść i robi z nią to, co uważa za stosowne. Każdy dostał jakieś znaki.

Czy gdybym urodził się gdzieś indziej, byłbym muzułmaninem? Pewnie tak, ale do czasu odkrycia opowieści o Bogu Ojcu. Czy ta opowieść jest lepsza? Nie wiem. Nie znam się na teologii, ale znam się na sobie. Opowieść o Bogu Ojcu bardziej do mnie przemawia, niż cokolwiek innego.

Ta opowieść ma dla mnie sens.

Bóg tworzy człowieka i daje mu Ziemię we władanie. – Uczyń ją sobie poddaną – mówi, ale nie narzuca się ze sposobem, w jaki należałoby to zrobić.

No to człowiek czyni. Tak, jak mu się wydaje. I od razu pojawia się cierpienie, łzy, niezrozumienie, podziały, ból i wszystko to, czego człowiek nie chciałby robić, ale robi.

Bóg drapie się po głowie. – Coś temu człowiekowi nie wychodzi, więc trochę mu pomogę.

I wysyła proroka.

Człowiek proroka zabija.

Bóg drapie się znowu. Wnet następny prorok gotowy do drogi. Zanim dociera do celu, człowiek go zabija.

I następny, i następny... Latka lecą, a człowiek coraz lepiej radzi sobie z prorokami zsyłanymi na Ziemię.

Gdybym ja był Bogiem, w tym momencie przestałbym drapać się ręką po głowie, tylko machnąłbym nią. – A dajcie mi święty spokój! Róbcie, co chcecie – tak bym rzucił na odchodne.

Ale Bóg tego nie robi. O co Mu chodzi? Cierpliwy? Nie. Uparł się. Jak osioł. Zaparł się rękami i nogami, jakby koniecznie chciał dać jakieś dodatkowe wskazówki, rozświetlić ciemność, rozrzedzić las. Wszystko wygląda tak, jakby mu na tym zależało, choć w dalszym ciągu nie chce się z niczym narzucać.

Wszystko wygląda tak, jakby zależało mu na człowieku. A tak po imieniu? Na mnie. Jakby na mnie Mu zależało.

Myślę o tym za każdym razem, gdy dotykam czoła, czyniąc znak krzyża. Czuję tę historię w swoich palcach, jakbym to ja był jej bohaterem i sprawcą. Jakby to o mnie w niej chodziło.

A gdy cierpliwość Boga Ojca przenika w ten sposób do mojej głowy i zaraz dotknę palcami swej piersi, wiem, że ta historia dopiero się zaczyna. Bo zaraz Bóg Ojciec, nie pomny przeszłości, wyśle do mnie nie kolejnego proroka, tylko tego, kto jest dla Niego najcenniejszy. Własnego Syna.

Trzy bajki

2009-06-15T13:45:00.003+02:00

Ślizgam się tutaj. Po różnych tematach skaczę jak z kwiatka na kwiatek, nawet nie dotykając tego, co naprawdę ważne. A co jest ważne? Bóg jest ważny lub to, że Go nie ma. To jak z Nim jest? Rozczaruję nawet samego siebie. Nie wiem. Nie mam zielonego pojęcia, czy Bóg istnieje.

Gdybym potrafił udowodnić, że Bóg jest lub Go nie ma, byłbym bardzo bogatym człowiekiem. Nagroda Nobla? Rozchwytywane książki? Kariera naukowa? Pewnie nie byłoby z tym problemu. Ale nie wiem, jaka jest prawda. Dowiem się kiedy indziej. Gdy umrę.

Nie wiem, czy Bóg istnieje. Ale wierzę w to. Nie wiem, czy na Biegunie Południowym żyją pingwiny. Ale wierzę w to. Nie wiem, czy mój przyjaciel dojedzie szczęśliwie do celu podróży. Ale wierzę w to. Wierzę w wiele rzeczy, których nie widziałem i nigdy nie zobaczę.

Jestem katolikiem. Zostałem ochrzczony jako niemowlak. Jako dziecko chodziłem na wagary, zamiast na religię. Potem jakiś czas byłem wierzącym, ale niepraktykującym. Następnie praktykującym, ale niewierzącym. Bycie ateistą zajęło mi kilka lat. A teraz wierzę. Po prostu wierzę. I niech już tak zostanie.

Czy to ważne wyznanie? Tak, bo podobnie jak inni katolicy chodzę do kościoła i z reguły w nim przysypiam. Nudzę się nie mszą, ale tym, jak i co mówi ksiądz, który ją odprawia. Nie chodzę do kościoła dla księdza. Chodzę dla siebie, dlatego nie chciałbym w nim przysypiać. Wygodniej robi się to w domu na kanapie.

Nie tylko ja w kościele przysypiam. Część tnie komara, inni ziewają, jeszcze inni po prostu się nudzą. Czasami nawet i ksiądz zdrzemnie się chwilę. A wszyscy siedzą jak na tureckim kazaniu, uśmiechając się dopiero, gdy jest już po wszystkim. Gdy z kościoła wychodzą.

To nieprawdopodobne, jak smutni ludzie do kościoła wchodzą i jak weseli z niego wychodzą.

Odbębnione?

Spełniony na siłę obowiązek?

Tak to wygląda z boku, choć istnieją duchowni, którzy potrafią porwać serca tym, co i jak mówią. Istnieją tacy duchowni, ale tak się jakoś dziwnie składa, że zawsze w innej parafii.

Do czego zmierzam? Do opowieści. Wierzę w istnienie Boga, bo wierzę w opowieść o Nim, a którą księża opowiadają tak, żebym usnął. Żebym nie pojął. Opowiadają tak, jakby coś na siłę reklamowali, albo stwierdzali niezmienny stan wiary. Pudłują prawie za każdym razem, bo stan wiary ciągle się zmienia. To rzeka. Raz rwąca, raz spokojna. Płynąc z nią, czasami wierzy się jak dziecko, a czasami wątpi jak starzec.

W moim przypadku księża pudłowali tak celnie, że nie pojąłem nawet znaku krzyża. Co tak naprawdę on oznacza? Czym jest Trójca Święta? Całe życie nie miałem o tym pojęcia. Znak krzyża robiłem ręką automatycznie. Dam sobie uciąć tą samą rękę, że nie byłem w tym osamotniony. Bo w tym automacie nadal o religii mamy mniej więcej takie samo pojęcie, jak o działaniu pralki automatycznej.

Znak krzyża zrozumiałem wtedy, gdy pomyślałem o nim, jak o opowieści. A właściwie trzech opowieściach. Gdy pomyślałem o nim jak o historii Ojca, Syna i Ducha. Trzy historie na mojej dłoni, które najpierw kładę do głowy, gdy dotykam palcami czoła. Potem kieruję do serca, kiedy sięgam nimi do swej piersi. A na końcu umieszczam wszystko na swoich barkach. I mówię: amen. Niech tak się stanie.

Opowiem tutaj te trzy historie. Można nazwać je bajkami, bo to właściwie są bajki. Tak, jak życie można uznać za bajkę. Opowiem te historie tak, jak opowiadam je sobie. Jak o nich myślę za każdym razem, gdy czynię znak krzyża.

Opowiem tutaj to wszystko. Mam nadzieję, że nie uśniesz od tego, Czytelniku. Obiecuję, że będę się streszczał.

Miłość po hiszpańsku

2009-06-10T15:13:00.005+02:00

„Od zawsze” uwielbiam twórczość Mickiewicza. I do tej pory nie mogę wyjść z podziwu, ile się koleś musiał namęczyć, by wyrazić wszystko tak, jak to wyraził. A przy okazji namęczyć też potomnych. Gdyby żył, powiedziałbym mu: Adaśku, może jednak lepiej było nauczyć się hiszpańskiego?

Hiszpański jest językiem magicznym, bo po hiszpańsku można na przykład powiedzieć „kocham cię” osobie, której się nie kocha. I nie będzie w tym nieprawdy.

Wszystko za sprawą słówka „querer”, które oznacza to samo, co „amar”, czyli „kochać”. Ale nie do końca to samo.

W języku polskim „kochać” można tylko raz. To wyjątkowe słowo na wyjątkowe okazje. Matka kocha dziecko. Mąż kocha żonę. Dziewczyna kocha chłopaka. I wszyscy to mówią – „kocham cię”. Mówią, ale mają niedosyt. Bo za mało mówi się, że się kogoś kocha. I za mało słyszy się, że się jest kochanym.

Dzieje się tak, bo czasami nie wypada. Jakoś tak niezręcznie jest powiedzieć komuś, że się go kocha, jeśli obok stoi ktoś, kogo się nie kocha. Ktoś obcy. Chłopak nie mówi zatem „kocham cię” narzeczonej w tramwaju, bo a nuż, widelec, jeszcze ktoś usłyszy? Choć przecież chciałoby się, aby cały świat to wiedział... W języku polskim nie przewidziano takich sytuacji. Więc te zakochane biedactwa w tramwaju tylko szepcą, albo milczą, gapiąc się w swoje oczy.

Choć kochamy kogoś bardzo, nie mówimy mu tego, gdy wychodzimy z domu, a on, czy ona idzie właśnie do toalety. Głupio tak wtedy palnąć „kocham cię”.

Chyba nawet o tym nie wiemy, ale nie mówimy „kocham cię”, by nie zmniejszyć siły i wartości tych słów. Nie wypowiadamy ich zbyt często, by zachować je na specjalne okazje. Na przykład gdy ktoś ma urodziny. Powiemy mu wtedy, że go kochamy i będzie miało to wielką wartość. Słowa te przydają się także w chorobie, głębokim smutku i wielkiej radości. Ale nie przydają się, gdy na przykład matka odprowadza syna do szkoły. Choć oboje się kochają i chcieliby to wyrazić, nie robią tego wtedy. Bo siara. Chłopak stoi przecież wśród kolegów z klasy i byłoby mu wstyd mówić przy nich „kocham cię”. Nawet do matki. A ona to rozumie i tylko macha ręką na pożegnanie.

Nie mówimy też „kocham cię” do przyjaciela, bo przecież to, co czujemy do niego, miłością nie jest. I nie jest też tylko sympatią. Co więc mówimy przyjacielowi? Nic. Kompletnie nic, bo w języku polskim nie da się krótko wyrazić tego, co do niego czujemy. Nie mówimy także nic, bo może mógłby zrozumieć „za bardzo” – że go kochamy lub „za mało” – że go lubimy?

Taki jest ten nasz kochany język polski. Trzeba w nim nieźle główkować lub czekać na okazje, by powiedzieć proste „kocham cię”.

W języku hiszpańskim „kochać” można wiele razy. I nie trzeba do tego ani kombinowania, ani też specjalnych okazji.

Po hiszpańsku powie się „te amo” we wszystkich tych intymnych chwilach, w których polskie „kocham cię” pasuje. Powie się „te amo”, gdy jest to miłość „na zawsze”. Wielka jak ocean, którego nie widać. Ale po hiszpańsku powie się też „te quiero”, czyli także „kocham cię”, ale „na teraz”, w tej właśnie chwili. W miejscach, w których jesteśmy.

Po hiszpańsku w tramwaju chłopak powie głośno do swej lubej „te quiero”, czym wyrazi jej swą miłość właśnie teraz. Właśnie w tym wagonie, wśród tylu ludzi. A oni uśmiechną się z serca słysząc te wyznanie.

Do męża siedzącego w łazience wychodząca z domu żona krzyknie „te quiero”, a on odpowie tak samo. Czując, że miłość można wyrażać w każdej chwili. Nie tylko podczas kolacji przy świecach, gdy używa się czasownika „amar”.

Po hiszpańsku matka żegnająca synka pod szkołą także powie mu „te quiero”, a on odpowie i uśmiechnie się. Tak jak koledzy, których matki powiedziały im rano to samo, pakując drugie śniadanie do tornistra.

I w końcu po hiszpańsku powie się „te quiero” osobie, której nie kochamy, ale która jest dla nas wyjątkowa. Powiemy tak na przykład przyjacielowi. Przy każdej okazji. Nawet codziennie. A on odpowie tym samym i nikt nie będzie się w tym doszukiwał miłości zarezerwowanej dla miłosnych związków.

Taki jest ten hiszpański. Powiedziałem wcześniej „magiczny”? Chyba nie. Jest „normalny”. Bardziej normalny niż język polski.

I gdyby Mickiewicz hiszpański znał, pewnie nie męczyłby tak bardzo siebie i innych. Tylko napisał wprost o uczuciach. „Pan Tadeusz” byłby wtedy chudszy i bardziej zrozumiały, bo jego bohater powiedziałby do Zosi „te amo”, a do Telimeny „te quiero”. A nie brnął przez to wszystko w kilku księgach.

Mam tylko chwile na życie

2009-06-09T20:17:00.006+02:00

Życie składa się z drobnostek. Jedna chwila wystarczy, by spóźnić się kilka lat. Jakiś detal, by przyjść za wcześnie. Szczegóły potrafią odmienić wszystko, choć rzadko się to zauważa i kojarzy ze sobą. Bo i po co? Tylko stresów by się człowiek nabawił, gdyby o tym myślał.

Jednak czasami warto to zrobić. Pomyśleć o tych drobnostkach i połączyć ze sobą. Rzadko wychodzi z tego coś zrozumiałego. Z reguły wychodzi chaos i wielkie oczy na tajemnicę, którą jest życie. Ale wtedy łatwiej jest je zrozumieć.

U mnie było tak z Peru. Po jakiego kija tam pojechałem? Ani ze mnie amator plaż, choć na peruwiańskim wybrzeżu jest ich mnóstwo. Nie mam smykałki do wspinaczki górskiej, co mógłbym realizować w Andach. Ani też nie ciągnie mnie, jak wilka do lasu. W tym przypadku amazońskiego. No to dlaczego?

Przez chwilę. Przez jedną chwilę tam pojechałem i już zostałem. Chwilę, która się wydarzyła i trwała niecałe cztery minuty.

Obudziłem się wcześnie rano do pracy. W Edynburgu. Przed szóstą było, więc zrobiłem sobie mocnej kawy. Usiadłem z nią przed komputerem przejrzeć pocztę i co ciekawego ma dla mnie wujek Youtube. I to wtedy ta chwila wyskoczyła. A właściwie piosenka. Jedna piosenka, która kazała mi do Peru pojechać.

Nie znałem wtedy prawie w ogóle hiszpańskiego. Nic z tej piosenki nie rozumiałem. Zresztą słowa nie były dla mnie ważne. Na słuch i wzrok wyszło mi, że piosenka jest o miłości. Tak to czułem, bo wtedy – przez tę krótką chwilę – zdążyłem się w Peru zabujać. Na odległość.

No i pojechałem. A tam dupa zimna. Mało co zgadzało się z załączonym obrazkiem. Co ja gadam? Nic się nie zgadzało! Nie było we mnie niczego, co mógłbym porównać do tej chwili, gdy z kawą w ręku słuchałem tej piosenki po raz pierwszy.

Były tylko pytania, a pierwsze z nich brzmiało: - Kuźwa, co ja tutaj robię?

A teraz? Teraz takich pytań sobie nie zadaję. Bo wiem, że bez chwil i szczegółów, które tylko czasami dostrzegam, życie nie miałoby sensu.

Gloria Estefan - Hoy (Dziś):

Mam zaznaczone na piersi każdego dnia,

że czas nie pozwolił mi tu być.
Mam wiarę, która dojrzewa.

Idzie ze mną i mnie leczy, odkąd poznałam ciebie.

Mam zgubiony ślad między twoim i moim cieniem.

Który nie pozwala mi kłamać.

Jestem monetą w fontannie.

Ty – moim marzeniem.

Moim pragnieniem, by ożyć.

Mam ten sam poranek i akwarelę pragnącą

zobaczyć cię malującego na niebiesko.
Mam twoją miłość i twoje szczęście.
I stromą dróżkę.
Mam morze po drugiej stronie.
Jesteś moją północą i moim południem.

Dzisiaj zobaczę cię znowu.
Okryję się w twoje ubranie
Szeptaj do mnie w ciszy,
gdy do mnie przyjedziesz.
Dzisiaj znów cię zobaczę.

Rozweselę twój smutek.
Będziemy cieszyć się,

że ta miłość wzrasta.

Spóźniony Dzień Dziecka

2009-06-03T12:35:00.028+02:00

W Peru przemieszkałem mniej niż dziesięć procent swojego dorosłego życia, ale to tam poznałem najwięcej dzieci.

Pierwsza była trójka maluchów w Tumbes, gdy ciągnąłem za sobą walizkę z granicy z Ekwadorem.

- Skąd jesteś? – zapytał chłopczyk.

- Przepraszam, ale nie znam hiszpańskiego – patrząc na ich uśmiechnięte twarze naszła mnie ochota na żarty.

- Aha... a to daleko? Tam, gdzie mieszkasz?

- Nie rozumiem, co mówisz.

Cała trójka zaczęła się zastanawiać, a po chwili dziewczynka podsumowała:

- Ej, coś kręcisz, bo przecież odpowiadasz.

Potem nie było już tak wesoło.

Koło cmentarza w Yungay zaczepił mnie siedmiolatek. Chciał pieniędzy.

- Dlaczego mam dać ci pieniądze?

- Bo zbieram na książki do szkoły.

- I myślisz, że dam ci pieniądze za nic? Na pieniądze trzeba zapracować.

Zamyślił się:

- Mogę opowiedzieć historię o wielkim trzęsieniu ziemi.

- Już ja znam. Wymyśl coś innego.

Posmutniał na chwilę.

- To pokażę ci drogę do miasta i fajne miejsce w centrum.

Zgodziłem się od razu. Zgodziłbym się na wszystko, bo załapał o co chodzi. Był w odpowiednim wieku, by samemu odkryć, że w życiu nie ma nic za darmo.

To było jedyne dziecko, w ogóle jedyny Peruwiańczyk, który wyciągnął do mnie pustą rękę z prośbą o pieniądze. Cały czas ktoś tam wyciąga rękę po pieniądze, ale zawsze oferuje coś w zamian. A to chce coś sprzedać, a to pokazać jakąś sztuczkę, a to zaśpiewać. Pracują tak także dzieci. Podoba mi się to. Nie to, że pracują, ale to, że nie proszą o jałmużnę.

W Machu Picchu zobaczyłem cud świata i zjadłem najlepszą pizzę na świecie. Upiekł ją dziesięcioletni syn właściciela pizzerii. Niesamowity dzieciak. Zbiera monety od restauracyjnych gości. Ma ich wielki worek. Drobne z całego świata. Ale nie tym mnie zadziwił. Chłopak wie, gdzie leży Polska i potrafi wymienić kilka polskich miast. O każdym kraju ma coś do powiedzenia. Tyle tylko, że jeszcze nie zdążył nauczyć się dobrze pisać. Bo praca ważniejsza od szkoły.

Na przejściu granicznym z Boliwią, kilka kilometrów od Copacabany, pracuje kilkuletni Peruwiańczyk. Podszedł do mnie ze szmatką w ręku i piękną polszczyzną zapytał: - Mogę ci wyczyścić buty?

Najwięcej dzieci poznałem w Limie. Ponad rok temu usnął mi na rękach malutki Juan Pablo, synek znajomych. Na ich rękach nie chciał usnąć, bo męczył go katar. Usiadłem z nim na kanapie i zacząłem opowiadać o Polsce. Chyba nudne to było dla niego, bo zasnął po kilku minutach. A ja wraz z nim. Do znajomych zadzwoniłem wczoraj. Jasiu Pawełek nadal ma katar. Jest alergikiem. Jak ja.

Wielu imion nie pamiętam. Zwłaszcza dzieci ze slumsów. Ale zapamiętałem ich twarze, bo chciałbym do nich kiedyś wrócić z czymś więcej, niż tylko paczką cukierków.

Równo rok temu byłem w Puno. Poznałem tam Ico i Nenę, rodzeństwo, które zaczęło się do mnie przytulać. Maluchy chciały się pobawić. Chciały trochę radości. A ja, głupi, dałem im trochę pieniędzy.

Dziś czytam w internecie, że w Puno i okolicach z powodu fali zimna zmarło ponad 130 dzieci poniżej piątego roku życia. Denerwuję się, bo Nena i Ico mieli mniej, niż pięć lat. Ale nie mam jak zadzwonić do ich mamy, bo tam gdzie mieszkają – na trzcinowej wyspie na jeziorze Titicaca – nie ma telefonów.

To spóźniony wpis. Miał być na 1 czerwca, na święto dzieciaków. Ale, z drugiej strony, czy to ważne, kiedy o nich pomyślę, napiszę lub zrobię cokolwiek innego? To przecież zawsze będzie za późno. I za mało.

Jestem szczęśliwy

2009-05-28T01:08:00.005+02:00

W Limie jest dużo przystanków na żądanie. Żeby wysiąść tam, gdzie się chce, trzeba wcześniej poinformować kierowcę. Pewnego dnia wracający z pracy Alberto nie powiedział, że chce wysiąść. Zdrzemnął się i przejechał swój przystanek. Krótko potem autobus rozbił się w ulicznej kraksie.

Po wypadku Alberto zamilkł zupełnie. Przestał także słyszeć, widzieć, chodzić. Stan, w którym się znalazł, przyjęto nazywać „życiem roślinki”. Ale w dzielnicy, skąd pochodzi, mówiono o nim inaczej: „nieboszczyk”.

Dla Alberto nie miało to żadnego znaczenia. Na kilka szpitalnych tygodni utkwił w śpiączce, a potem kilka miesięcy leżał bez ruchu we własnym pokoju. Ludzie zapomnieliby o nim zupełnie, rzeczywiście uznając za zmarłego, gdyby pewnego dnia nie wyjechał z domu na wózku inwalidzkim pchanym przez matkę. To wtedy zmienili o nim zdanie. Na odwrót. Przestał być nieboszczykiem, a stał się roślinką. Bo nie mówił i był całkowicie sparaliżowany.

To nieprawdopodobne, jaki pech go spotkał. Najpierw ta nieszczęsna drzemka. Gdyby nie spał, albo poczuł przez sen hamowanie autobusu na przystanku, wysiadłby przed wypadkiem. Albo tylko odłożył go w czasie. Bo pechem jest już sam fakt, że Alberto mieszka w Limie – mieście z najbardziej niebezpieczną komunikacją autobusową w Ameryce Południowej, a być może i na świecie. Z powodu fatalnego stanu dróg i pojazdów nawet krótki przejazd w stolicy Peru to zabawa w rosyjską ruletkę.

Z tej zabawy Alberto dostał się pod skrzydła miejscowej służby zdrowia. Gdyby trafił do lepiej wyposażonego szpitala, na miarę europejskich standardów, być może lekarzom udałoby się go poskładać lepiej. A jeśli nie, być może miałby szansę mrugnąć okiem na znak, że zgadza się na odłączenie aparatury, by przestać cierpieć i skrócić cierpienie rodziny.

Ale cierpienie nie skończyło się nawet wtedy, gdy wyszedł ze szpitala. Lima jest miejscem absolutnie nieprzystosowanym do potrzeb sparaliżowanych. W mieście brakuje obniżonych krawężników, wind, łagodnych podjazdów. Często nie ma nawet chodników. Dlatego pech trzeba rozciągnąć także na matkę Alberto. Zniesienie na dół wózka z synem i pchanie go po piasku to mordęga przerastająca siły kobiety.

Jednak pewnego dnia mordercze spacery skończyły się. Pewnego dnia Alberto wyszedł na ulicę sam. O kulach.

„Wyszedł” to słowo na wyrost. Niemal wyturlał się z domu, a każdy jego krok przypominał ruchy pająka. Ludzie zatrzymywali się i uśmiechali. Nie dlatego, że śmieszny był sposób, w jaki się poruszał. Ale dlatego, że ujrzeli spoconą twarz „roślinki”: uśmiechnięte usta i pełne energii oczy.

Alberto porusza się tak do dziś. Poskręcany człowiek-pająk. Zaczął mówić, ale to też szumne określenie. Do spotkanych ludzi kieruje potok liter i sylab, które w żaden sposób nie łączą się w wyrazy. Nikt nie jest w stanie go zrozumieć. Ale on nie przestaje bełkotać. A im dłużej bełkocze, bardziej się uśmiecha.

Nikt nie wiedział dlaczego. Do chwili, gdy mowę syna „przetłumaczyła” matka. - Nie musicie się wysilać, by go zrozumieć. On cały czas mówi tylko dwa słowa: jestem szczęśliwy, jestem szczęśliwy...

Dzień Matki

2009-05-27T00:37:00.004+02:00

To musiała być niesamowita podróż. Z wnętrza matki, dzięki pępowinie, na ten świat. Niesamowite jest też to, że z tej podróży nic się nie pamięta. Nie pamięta się niczego z tego, dzięki czemu się żyje. Nie pamięta się życia od początku.

A potem przychodzi śmierć.

Kiedy śmierć przychodzi i zabiera matkę, bardzo dużo daje przekonanie siebie i innych, że tam będzie jej lepiej. Nie wiadomo, co oznacza „tam”. Byle jak najdalej stąd. Tym przekonaniem można wiele rzeczy wytłumaczyć. Ale nie wszystko.

Nawet nie chodzi o to, że boli. Ma boleć i już. Skoro czasami boli własne życie, to dlaczego nie ma boleć czyjaś śmierć? Nic do rzeczy nie ma także fakt, że śmierci nie da się zrozumieć. Nie ma co rozumieć. Umiera się i już. Nie mają też znaczenia fantazje poety, że trzeba się spieszyć kochać ludzi, bo szybko odchodzą. Te słowa są tak oczywiste, że niemal niemożliwe jest ich oczywiste stosowanie w codziennym życiu.

Chodzi o coś innego. Chodzi o to, że śmierć matki bezpowrotnie zabiera poczucie bycia dzieckiem.

Łatwo mi myśleć o matce w Polsce, gdzie żyła i umarła. Zawsze ktoś lub coś ją przypomni. Tam – w Ameryce Południowej – jest inaczej. Na drugim końcu świata świat pamięci jest inny. Potrzebuje innych impulsów.

Wczoraj opowiadałem w szkole o relacjach między Latynosami. Biały człowiek lubi mieć wokół siebie przestrzeń i nie lubi, gdy ktoś ją ogranicza, na przykład przez dotyk. Nie trzeba nawet o tym wiedzieć. Wystarczy mimowolnie zrobić krok w tył, gdy ktoś robi o jeden krok za dużo do przodu. Biały człowiek nie lubi, gdy ktoś stoi zbyt blisko niego.

Latynos stoi blisko. Bardzo blisko. Zbyt blisko. Dobrze, że tak blisko... Ale to nie jest ten impuls. Impulsem jest brak... wózków. W Ameryce Południowej, zwłaszcza w tej biedniejszej, dzieci nie są wożone, tylko noszone. W tłumokach na plecach lub piersiach matki.

Nie pamiętam mojej podróży na ten świat. Pierwszą rzeczą, którą pamiętam, jest wózek. Leżałem w wózku i nie widziałem matki. Jeśli kiedykolwiek będę miał dzieci, nie sprawię im wózka. Sprawię im coś lepszego. Zrobię wszystko, by jak najczęściej widziały i czuły swoją matkę.

Wszystkiego najlepszego, Mamo.

Miłość i gniew

2009-05-23T00:41:00.004+02:00

Krótka historia dotarła do mnie z Edynburga. Tak krótka, że nie ma co wstępu robić:

Pewien mężczyzna mył swój nowy samochód, podczas gdy jego czteroletni syn wziął kamień i zadrapał nim bok auta. W gniewie wściekły ojciec zaczął uderzać w rękę syna wiele razy nie uświadamiając sobie, że robił to kluczem francuskim.

W szpitalu okazało się, że z powodu zadanych ciosów chłopiec stracił wszystkie palce. Kiedy zobaczył swego ojca, z cierpieniem w oczach zapytał: - Tato, kiedy moje palce odrosną?

Mężczyzna był oniemiały. Wrócił do domu i zaczął z bólu kopać auto. Gdy je zdewastował, usiadł naprzeciw samochodu i zobaczył to, co syn wydrapał wtedy kamieniem: „Kocham Cię, Tato”.

Następnego dnia mężczyzna popełnił samobójstwo.

Gniew i miłość nie mają granic...

Rzeczy są do używania, ludzie są do kochania. Ale problemem dzisiejszego świata jest to, że ludzie bywają używani, a rzeczy kochane.

Thank you, Joanna.

Inni, czyli tacy sami

2009-05-21T01:01:00.002+02:00

Znów opowiadam o Peru w szkołach. Tym razem średnich. Nie tylko o tym, że Peru to surowa pustynia, gęsta dżungla i wysokie góry, ale przede wszystkim, że można tam żyć. Na piasku, w lesie i niemal w chmurach.

Życie takie różni się niemal wszystkim od życia na przykład w Polsce. To te różnice sprawiają, że mamy do czynienia z kolorytem, ciekawością i chęcią poznania inności.

Kiedy u wybrzeża Pacyfiku widzę szare, niewykończone domy na piasku, wiem, że mieszkający w nich ludzie różnią się ode mnie. Ja nigdy nie zamieszkałbym w takich warunkach.

Gdy jadę w bagażniku taksówki przez Andy, myślę, że to wielka frajda tak podróżować. Ale nie zdaję sobie do końca sprawy, że w peruwiańskich górach jeździ się tak na co dzień. Albo na dachu auta lub odkrytej pace. To tylko sposób podróżowania, ale jak bardzo się różnimy.

I wreszcie Amazonia. Też można mieć tam zwierzaka za przyjaciela. Ale nie jest to pies, tylko wąż.

Różnimy się tak bardzo, że nie starcza mi dwóch godzin lekcyjnych, by to wszystko opowiedzieć. A gdy już opowiem to, co zdążę, siadam przy ławce w pustej już klasie i wiem, że nie do końca jest tak, jak powiedziałem. Bo różnimy się, ale jesteśmy tacy sami.

I tu, i tam chcemy kochać i być kochani. I tu, i tam chcemy być zdrowi i szczęśliwi. I tu, i tam, chcemy się uśmiechać i nie ranić. Chcemy po prostu dobrze żyć, bez względu na to, gdzie przyszło nam się z tym zmagać. Nawet tymi samymi drogami do tego zmierzamy. W podróż zabieramy tylko inne rekwizyty, inne zwyczaje, inne słowa.

Opowiadam o takim Peru, jakim widzą go moje oczy. Ale może byłoby lepiej, gdybym zaczął o nim opowiadać tak, jak czuje moje serce? Nie będzie to już tak ciekawe, ale pewnie bliższe prawdy.

PS. Gdyby jakieś szersze grono chciało wysłuchać tej prawdy, moich opowieści o Peru, postaram się przybyć. Kontakt ze mną przez adres emailowy dostępny w moim profilu.

Najlepszy przyjaciel psa

2009-05-17T00:47:00.002+02:00

Ja tu gadu gadu o gadających psach, a one faktycznie mają coś z nas. Na jednej z autostrad w Chile pies wpadł pod samochód. Nie przeżył. Zwłoki pieska pewnie zostałyby rozjechane przez inne auta, gdyby nie jego przyjaciel. Człowiek?

O chłopcu, który zna cztery języki

2009-05-15T22:18:00.011+02:00

W dzieciństwie był pies, który jeździł koleją. Znałem go z książki, ale nie pamiętam, jak się zwał. Pies mieszkał w małym miasteczku na południu Włoch i uwielbiał podróżować pociągami. W końcu zginął pod kołami lokomotywy, ratując wcześniej człowieka.

Potem miałem pierwszego i jak na razie jedynego psa w życiu. Był malutkim, brązowym kundelkiem i nazywał się Rocky. Nie było w tym nic śmiesznego, bo kiedy zostawał sam w domu, z milutkiej, niepozornej maskotki zmieniał się w niszczyciela. Wszystko, do czego był w stanie doskoczyć, darł na strzępy i rozgryzał w drobny mak. Łącznie z tapetami. Był to więc pies, który w miarę systematycznie powodował zmianę wystroju naszego domu.

Ale Rocky potrafił coś jeszcze. Jeździł sam autobusami. Co jakiś czas miał w zwyczaju znikać na kilka dni. Zakochany był. I to wtedy stawał się pasażerem komunikacji miejskiej. Ludzie, którzy obserwowali go na przystankach, opowiadali, że Rocky znał nie tylko rozkład jazdy, ale także potrafił rozpoznać numer linii autobusu. Jak to robił? Nie mam pojęcia, ale sam widziałem go kilka razy, jak przesiadał się z jednego autobusu do drugiego. Oczywiście nie reagował na wołania, bo przecież zakochani świata wokół siebie nie widzą.

Rocky jeździł na gapę. Mandaty nie przychodziły także na właściciela, bo były to piękne czasy, kiedy nawet psy nie były w żaden sposób oznakowane. Niezapomniana psia wolność. Ale Rocky doigrał się. Rzucił się kiedyś na większego od siebie i ten go zagryzł.

Niedawno w Limie usłyszałem dowcip o psie, który codziennie rano kupował gazetę dla swego pana. Pan wkładał mu w pysk jednego sola (peruwiańską złotówkę), a pies szedł do kiosku. Pewnego dnia właściciel nie miał jednak drobnych, więc wcisnął psu sto soli. I tyle go widział. Po psie, pieniądzach i gazecie ślad zaginął. Właściciel szukał go kilka godzin, aż w końcu znalazł w Parque de la Reserva – ulubionym miejscu wypoczynku i rozrywki mieszkańców Limy. Pies był w towarzystwie dwóch suczek.

- Szukam cię cały dzień i martwię się! Dlaczego nie wróciłeś z gazetą do domu? Dlaczego mi to zrobiłeś? – lamentował pan.

A pies na to: - Bo nigdy nie miałem tyle pieniędzy!

Psy oczywiście nie mówią, ale rozumieją. To żadna rewelacja. Ale w Peru znam psa, który rozumie to, co się do niego mówi w czterech językach. Zwie się El Chico (Chłopiec) i jest rudym, wielkim kundlem.

El Chico wychował się w rodzinie z peruwiańskich Andów, gdzie mówi się w keczua – językiem dawnych Inków. A że mieszka w Limie, kuma także hiszpański. Trzecim językiem, na który reaguje, jest angielski. Zacząłem do niego mówić w tym języku i ze zdumieniem odkryłem, że mnie rozumie. A potem przyszedł czas na polski. Załapał go od razu.

Do El Chico można więc powiedzieć: „siadaj”, „pilnuj”, „podaj łapę”, czy „zostań” po hiszpański, angielsku, polsku i w keczua. Bez problemu wykona polecenie. Przypadek? Też tak myślałem. Do czasu, gdy zaczął się do niego odzywać mój sąsiad w Limie – Chińczyk. Po chińsku.

Chłopak do tej pory nie wie, o co mu chodzi, więc chyba słusznie mówią, że chiński jest najtrudniejszym językiem świata.

Jedno słowo księcia przypływów

2009-05-14T01:58:00.005+02:00

To jedna z najlepszych książek, jaką kiedykolwiek ktoś napisał – w ten dzwon bili recenzenci powieści „Książę Przypływów” Pata Conroya. Absolutnie nie mogę się z nimi zgodzić, bo dla mnie to książka najlepsza. Numer jeden, a potem długo, długo nic.

„Książę Przypływów” odrzuca od razu. Ma kilkaset stron i 23 lata. Zgodnie z tempem dzisiejszego świata to gruby staroć. Ale to jedyna książka, którą przeczytałem wiele razy, czytam i nie przestanę czytać. Sięgam po nią każdego roku. Pochłaniam ją w dwa, trzy dni. Nie po to, by odkryć coś nowego. Nie odkrywam w niej nic nowego, bo znam ją praktycznie na pamięć.

„Księcia Przypływów” czytam co roku dokładnie dlatego, że wszystko to, o czym opowiada, jest stałe. Nie zmienia się. To książka o regułach rządzących życiem człowieka. Te trzy dni potrzebne do jej przeczytania, wystarcza mi na kolejne 362 dni, bym o tych regułach nie zapomniał.

Na wszystko jest w życiu czas i wszystko w nim ma sens. Wolność i niewola. Bogactwo i bieda. Radość i cierpienie. Miłość i nienawiść. Bycie razem i bycie samotnym. Nic nie dzieje się bez przyczyny i nic nie dzieje się bez celu. Można się z tym zmagać, tyle tylko, że nie ma takiej potrzeby, bo wszystko to, co przypływa, kiedyś odpłynie. A jak odpłynie, zawsze może przypłynąć jeszcze raz. To samo, lecz inne. Tak, jak na brzeg wracają fale, które morze zabiera w odpływie. Nie trzeba z tym walczyć. Wystarczy w tym być. I czuć jak płynie.

Piękne, tylko nierealne. Nie minie kwadrans, a wszystkie te regułki rzeczywiście odpłyną z głowy, ustępując miejsca szarej codzienności. Właściwie szlag trafi je dużo szybciej niż w 15 minut.

Zawsze tak jest, bo w życiu nie kierujemy się zasadami, tylko emocjami. Ale kurtyna wcale nie musi spaść w tym miejscu, bo można zablokować jej mechanizm. Znaleźć wytrych, którym wypuści się emocje z klatki. Co roku znajduję go w „Księciu Przypływów”. Powieść ma tysiące zdań. Część z nich mogłaby służyć za życiowe cytaty, ale to nie w nich jest ten wytrych. Ten wytrych to jedno słowo. Dziesięć liter na końcu książki. By je zrozumieć, trzeba przeczytać ją całą. Ale potem wystarczy je pamiętać, tylko to jedno słowo, by nie zapomnieć o regułach rządzących życiem.

To książka magiczna, bo w tym jednym słowie można też znaleźć odbicie historii swojego życia.

Oczywiście nie ujawnię tu tego słowa. Ten, kto czytał, zna je. Kto nie czytał, nie załapie. Nie ma też sensu książki polecać. Jest faktycznie za gruba na dzisiejsze, rozpędzone czasy. Ale da się to jakoś obejść. Filmem. Jest film pod tym samym tytułem z Barbrą Streisand i Nickiem Nolte w rolach głównych. Jeśli ktoś nie ma trzech dni na czytanie, polecam dwie godziny przed telewizorem.

Jeśli podda się po tym falom, książka sama do niego przypłynie.

Spóźniam się, by zdążyć

2009-05-13T01:42:00.005+02:00

Spóźniam się! Całe życie uczyłem się nie spóźniać się, a teraz spóźniam się. Ale mam wrażenie, że zawsze przybywam na czas.

Do szkoły podstawowej chodziłem w Polsce. Od kiedy dostałem naganę za siedem minut spóźnienia, zacząłem przychodzić siedem minut przed czasem. Wszystko robiłem przed czasem. Wszystko robiłem szybko. Pracowałem szybko, wydawałem szybko, jadłem szybko. Żyłem szybko. Żeby się nie spóźnić. Ale to nie dało mi więcej czasu na życie. Nawet jednej minuty.

Pamiętam moje pierwsze czekanie w Ameryce Łacińskiej: Meksyk, centrum Palenque, zbiorcza taksówka do ruin. Nie wiedziałem, że trzeba czekać. Chciałem jechać. Szybko. Jak najszybciej, żeby się nie spóźnić. Miałem przecież plan, który mówił, że nie mogę się nigdzie spóźnić. Ale kierowca nie chciał jechać. Czekał na innych ludzi. Byłem zły na niego i na nich. Byłem bardzo zły. Czekałem godzinę, przez co widziałem ruiny Palenque krócej.

Teraz jestem pewny, że dlatego pamiętam to miejsce lepiej od innych miejsc. Spóźniłem się i dlatego doceniam to, co widziałem.

Pamiętam też moje pierwsze spotkanie w Ameryce Łacińskiej. Peru, dzielnica Villa Maria del Triunfo w Limie, spotkanie z nowymi ludźmi w kościele. Jest godzina 20.30 – początek spotkania. Jesteśmy tylko w trójkę. Tylko trzech ludzi przyszło na czas. Czekaliśmy prawie godzinę na resztę. Rozmawialiśmy. Śmialiśmy się. Byliśmy razem.

Wiem, że to czekanie miało sens. To czekanie nauczyło mnie doceniać chwile z ludźmi.

Jak to możliwe? Nie umiem tego wytłumaczyć. Kiedyś, chyba w Meksyku, usłyszałem: - Wy, Europejczycy, macie zegarki, a my mamy czas.

Święte słowa.

Teraz spóźniam się zawsze. Zegarek wyrzuciłem już dawno. Spóźniam się także w Europie. Przynajmniej kilka minut. W Europie nie można spóźnić się więcej, bo nikt nie będzie czekał. W Europie nie można spóźnić się na autobus, bo także nie będzie czekał. Ale spóźniam się. Spóźniam się i jadę następnym autobusem.

Lubię spóźniać się. Lubię wiedzieć, że to nie czas, tylko ja jestem ważniejszy. Ale tak naprawdę nie lubię pamiętać, że czas istnieje. Zawsze istniał i zawsze będzie istnieć. Po co więc o tym myśleć?

Nie umiem tego wytłumaczyć lepiej, ale teraz po prostu spóźniam się, by zdążyć.

Mam tylko jeden problem. Zawsze jakaś część mnie nie chce się spóźniać. Ta część pamięta to, czego nauczyłem się wcześniej. Chce być na czas i mówi mi, że mam być zły, kiedy ktoś spóźnia się. Zwłaszcza jedną godzinę. Może uda się zrobić kompromis? Spóźniać się tylko trochę? Na przykład maksymalnie pół godziny?

Myślę, że to dobry, europejsko-latynoski układ.

Tekst w wersji hiszpańskiej ukazał się także na moim nowym blogu:

http://mi-piel-europea.blogspot.com/

Oddech pełny Edynburga

2009-05-12T14:29:00.005+02:00

Zdradziłem Edynburg. Śmieszne, bo czy można zdradzić miasto? Można. I można jeszcze nie mieć z tego żadnej przyjemności. A to już śmieszne nie jest.

Mam kuzynkę w Niemczech. Najprościej byłoby powiedzieć, że jej życie znalazło się na wielkim zakręcie. Ale tak naprawdę, to pewnego dnia ona wyleciała także i z tego zakrętu. Potem, po wielu miesiącach, opowiadała mi, jak do życia wróciła. Robiąc to, co dyktuje serce, choć bolało. I to bardzo. Wszystko to było ważne w jej opowieści, ale najważniejsze – co sama przyznała – było miejsce, w którym to się wydarzyło.

Dla mojej kuzynki takim miejscem był brzeg Menu we Frankfurcie. Przychodziła tam codziennie, przyglądać się, jak wygląda życie innych. Przyglądać się temu, czego nie da się zauważyć bez zatrzymania się – jak płynie życie miasta. To w nim odnalazła swoje życie.

Dla mnie takim miastem był Edynburg. Był, bo już nie jest.

Nie mam w Edynburgu ulubionego miejsca. Za wyjątkiem pewnego baru, w którym w każdą sobotę można było spotkać mnie przy kubku kawy. W Edynburgu nie ma rzeki, nad którą siedziałem i przyglądałem się życiu. Nie było to konieczne, bo to miasto przelało się we mnie i przeze mnie. Byłem mokry od tego bardziej, niż po kąpieli w oceanie.

Edynburg jest doskonałym miejscem dla kogoś, kto zamierza wpaść w depresję. Bo wieje i pada na wielką skalę – to znany i już oklepany temat. Ale jest też miejscem dla kogoś, kto się pogubił i próbuje trafić na ślad swojego życia. Jak to zrobić? Nie wiem. Wiem tylko, jak stało się to w moim przypadku. Pewnego dnia zacząłem Edynburgiem po prostu oddychać. Pełną piersią. Sercem. Z całym majdanem, który to i każde inne miasto ma dla każdego.

Czasami myślę, że to wszystko pierdoły są. Że nie jest ważne, gdzie się żyje, tylko jak się żyje. Wszystko to prawda, ale Edynburg jakby dopowiada coś więcej. Właśnie tym deszczem i wiatrem, w którym można usłyszeć kogoś bardzo ważnego w swoim życiu. Siebie.

Zdradziłem Edynburg dla latynoskich miast i puebli. Stało się to już za pierwszym razem, gdy wróciłem do stolicy Szkocji z pierwszego wyjazdu do Ameryki Łacińskiej. Tylko nie przyznałem się do tego. Robię to oficjalnie teraz, nie licząc na wybaczenie. Edynburg to nie człowiek. Nie wybacza. Nie kocha. Nie zapomina. Tylko jest. Po prostu jest i czeka, aż zacznie się nim oddychać.

Miasto pomyłka

2009-05-09T20:04:00.010+02:00

Dziś będzie o najdziwniejszym miejscu w moim życiu. Ale najpierw trochę historii.

Przed prawie pięcioma wiekami konkwistadorzy dotarli nad brzeg Oceanu Spokojnego, ponad tysiąc kilometrów poniżej miejsca, gdzie trzy lata wcześniej rozpoczęli podbój imperium Inków. Był 18 stycznia 1535 rok. Przywódca Hiszpanów Francisco Pizzaro rozejrzał się wokół. Zobaczył rzekę, niewielkie wzgórza pozbawione roślinności i kępki traw wystające z pustyni rozciągającej po horyzont. Trudno odgadnąć co mu chodziło wtedy po głowie. Być może nie był do końca trzeźwy. Ale stało się. Wypowiedział te słowa: - Tutaj zbudujemy nowe miasto.

Konkwistadorzy zaprzęgli do roboty inkaskich niewolników. W ten sposób powstała Lima – stolica dzisiejszego Peru. Powstała w miejscu, gdzie nie powinna powstać nawet wieś.

Początkowo Lima nazywała się Miastem Królów, ale szybko odstąpiono od tej nazwy. W miejscu takim jak to, odechciałoby się mieszkać nawet najbardziej opływającemu w dostatki monarsze. Myśli o nietrzeźwości Pizzara wydają się nie być pozbawione sensu. Lima to miasto-pomyłka. Lokalizacyjny i architektoniczny błąd, w którym mieszka dziś około dziewięciu milionów ludzi. Co trzeci Peruwiańczyk. - Lima la horrible, ta okropna Lima – powie każdy z nich. Ale prędzej się do niej wprowadzi, niż z niej wyprowadzi. Bo Lima to dla każdego Peruwiańczyka symbol lepszego życia.

Złych rzeczy o Limie można powiedzieć bardzo dużo. Najważniejszą jest pogoda. Konkwistadorzy dotarli nad Pacyfik w styczniu, w środku lata. To najcieplejszy miesiąc w tej części świata. Pizzaro mógł więc skojarzyć: słońce, ciepło, bliskość oceanu i rzeka, czyli będzie fajnie. Było fajnie, ale krótko. W maju w Limie słońce rzadko wychodzi zza szarych chmur, które nie dają deszczu. Jest jednak wilgotno, bo zimne morskie prądy w zderzeniu z nagrzaną płytą kontynentu przynoszą mgłę, której zasięg i długość trwania można wpisać do księgi przyrodniczych rekordów. Mgła nie znika z Limy praktycznie przez kilka miesięcy.

Dochodzi do tego smog. Ogromne ilości spalin z nawet trzydziestoletnich pojazdów. Wśród latynoskich państw Peru jest na końcu, jeśli chodzi o park nowych samochodów. Używane auta sprowadza się najczęściej z Chile, a znalezienie nowego wozu to niemal szukanie igły w stogu siana.

Do mgły i smogu dochodzi kurz. Pizzaro widział pod stopami skrawki zieleni, ale przez pięć wieków Lima rozrosła się do niewyobrażalnych rozmiarów. Rozrosła się tam, gdzie mogła – w stronę pustyni. Jej peryferia stoją na piasku. W przenośni i w rzeczywistości, co pokazuje to zdjęcie – jednego z puebli wchłoniętego przez metropolię.

Czy teraz ktoś chciałby do Limy przyjechać? Na przykład turystycznie? Nie zobaczy zbyt wiele. Jako jej mieszkaniec zaświadczam o tym z pełną odpowiedzialnością, a głosiciela „atrakcyjności turystycznej” Limy wypunktuję w jednej rundzie. Wszystkie ciekawe miejsca w tym mieście można zobaczyć w dwa dni. To i tak dużo. Najciekawsze dziesięć, według mnie, umieściłem w krótkim wideo dostępnym na końcu mojej dzisiejszej opowieści.

Zamiast atrakcji Lima oferuje wszystko najgorsze, co może zaoferować latynoskie miasto. Zwłaszcza komunikacyjny chaos, bo do tej pory brakuje w nim nie tylko metra, ale nawet jednej linii autobusowej z prawdziwego zdarzenia. Pierwszy metrobus być może ruszy w przyszłym roku. Dochodzą do tego dzielnice, po których lepiej nie poruszać się po zmroku. Zwłaszcza w pojedynkę.

To okropne miasto można jednak polubić, a nawet pokochać. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy zapomni się o... Limie, a pomyśli o jej mieszkańcach. Nie powinno ich tu w ogóle być. Ale są. Twardzi i podwójnie, a nawet poczwórnie zahartowani w codziennym życiu. Nie jest możliwe, bym do końca ich zrozumiał. Bym był w stanie pojąć, w jaki sposób codzienną męczarnię w strasznym mieście zamieniają na codzienną radość.

Każdy, kto chce ujrzeć Peru, musi zmierzyć się z Limą. To tu lądują samoloty z Europy, bo tu zaczyna się podróż w głąb dawnego imperium Inków. W miejsca, których Pizzaro nie zbudował. I których szczęśliwie nie zburzył do końca. Dopiero tam tą okropną Limę spotyka to, na co zasługuje. Znika zupełnie.

Nie ma jej, choć istnieje

2009-05-08T02:29:00.007+02:00

Na grząski grunt wchodzę. Miłość. Co ja wiem o miłości? Nic. Całe moje dotychczasowe życie to była wielka miłość w różnych odmianach, które zakończyły się pustką. Miłość to dla mnie czarna magia, której nie chcę nawet dotykać, bo się nie znam. Nie potrafię jej ocenić. Nie potrafię jej docenić. I chyba nawet nie potrafię jej zauważyć.

Dziś piszę jednak o niej z innego powodu. A właściwie z trzech.

Po pierwsze chciałem napisać o peruwiańskim piosenkarzu, który nazywa się Gian Marco Zignago. To jedyny facet na świecie, któremu wierzę, gdy mówi i śpiewa o miłości. Mówiąc jedyny, biorę pod uwagę wszystkich facetów, których słyszałem, bądź znam. Włącznie ze mną. Gian Marco z reguły sam komponuje i układa słowa do swoich piosenek. A śpiewa praktycznie tylko o miłości. Miłości faceta do kobiety. Gdy przestaje i o niej mówi, to tak, jakby o niej śpiewał. Długo trwało, ale nabrałem przekonania, że to jedyny facet, który nie kłamie w sprawie miłości. Albo przynajmniej wie, o co w niej biega. Chciałem więc napisać tu parę słów o nim i przetłumaczyć jedną jego piosenkę.

Drugi powód jest taki, że o to samo – przetłumaczenie tej piosenki – poprosiła mnie moja pierwsza miłość. Z czasów szkolnych. Z pięknych czasów, gdy całe życie jest na horyzoncie i wszystko wydaje się takie łatwe. Pewnego dnia ten horyzont przestał być wspólny. Poszliśmy w różne strony. Ja w swoją, ona w swoją. Każde z nas w swoje życie, które przestało wydawać się łatwe, a stało się takie, jakie jest naprawdę – różne. I tak już zostanie. Każde z nas zostanie w swoim życiu.

A trzeci powód? Trzecim powodem jest sama miłość. Bo choć nie mam o niej zielonego pojęcia, to wiem, że istnieje.

Gota de lluvia - Kropla deszczu

Twój smutek złączył się z moją radością
I razem skradli duszy trzy westchnienia
Zdecydowaliśmy się dać w zastaw naszą rutynę

I zastosować to, czego się nauczyliśmy
W mojej nieobecności i w twoim wygnaniu

I zmierzchu w tobie

Moje szaleństwo i twój spokój rozumieją się

I opanowuje mnie ekstrakt z twoich ust
Nie mamy zobowiązań

Nie ma niczego między nami
Nie ma potrzeby niczego zmieniać
Nie ma miejsca na ironię

Oddychaj mną

Jestem dla ciebie

Oddychaj mną

Jestem dla ciebie

Daj mi kroplę deszczu, daj mi obietnicę
Daj mi dobry początek, by być lepszym
Daj mi twoje marzenie każdego dnia

I noc w świecach

Aby być skrzatem, który pielęgnuje twą miłość

Daj mi weekend, który przychodzi w kółko
Daj mi przygodę w naszym pokoju
Daj mi stare pióro i serwetkę
Usiądź obok mnie i zaśnij w moim natchnieniu

Wiem, że ty i ja mamy nową szansę

Że twoje ciało i moje majaki są przyjaciółmi
Wiem, że jesteśmy tak różni, tak jednakowi

Kwestią nie jest czułość
Wystarczy spojrzeć na ciebie

I będę z tobą, gdy nadejdzie zmierzch.

Rośliny i zwierzęta

2009-05-07T15:09:00.005+02:00

Smutno na tym blogu. Tak pomyślałem, gdy się dziś obudziłem. Nie tylko na blogu smutno. Wokół jakoś też nie za wesoło. Ale na takie myśli zawsze coś się znajdzie. Niezawodny w tym jest mój kolega, który systematycznie podsyła mi emailem śmieszne rzeczy. Na przykład atlasik roślin i zwierząt:

DZIEWICA
Roślina krótkotrwała, wymagająca szczególnej pielęgnacji. Chętnie poddaje się flancowaniu.

STARA PANNA
Roślina długotrwała i pnąca, czepiająca się wszystkiego i wszystkich. Żyje w miejscach odosobnionych nie wiadomo z kim.

KOCHANKA
Roślina kwitnąca pasożytnicza z gatunku motylkowatych. Z uwagi na duże koszty w naszych warunkach trudna do hodowli domowej. Rozkwita nocą.

ŻONA
Pożyteczne zwierzę domowe, pociągowe, bardzo nerwowe, ale wytrwałe. Żywi się odpadkami, w hodowli domowej bardzo opłacalna, przynosząca duże korzyści.

ROZWÓDKA
Należy do owadów występujących w dużych ilościach, znana w przyrodzie pod nazwą szarańcza. Samiczki pozostawia w spokoju, samców niszczy od korzenia. Czyni szkody w ubraniu, zwłaszcza w kieszeni.

WDOWA
Wierzba z gatunku płaczących, szybko próchniejąca.

KAWALER
Ptak przelotny, dzieci swoje podrzuca innym i wówczas zmienia miejsce pobytu. Jest trudny do uchwycenia w sidła.

STARY KAWALER
Grzyb jadowity o gorzkim smaku. Żyje przeważnie sam lub w symbiozie z purchawką pospolitą.

MĄŻ
Zwierzę domowe z gatunku leniwców. Ze względu na dużą żarłoczność w warunkach domowych przynosi duże straty. W hodowli nieopłacalny. Pochodzenie - skrzyżowanie trutnia z padalcem.

Autostrady to ściema

2009-05-06T00:12:00.008+02:00

Przed Euro 2012 Polska chce wybudować setki kilometrów autostrad. Pewnie się nie uda, bo nie jesteśmy Manchesterem United, który w doliczonym czasie wygrywa przegrany mecz. Ale nie ma co się napinać z tego powodu. Wyluzować trzeba. I to jak najszybciej. Odetchnąć, odsapnąć i uśmiechnąć się.

Bez autostrad Mistrzostwa Europy i tak odbędą się w Polsce. Nie na takie rzeczy organizacje piłkarskie przymykały już oko. Na przykład w Meksyku autostrad nie było prawie w ogóle, a i tak kraj ten był dwukrotnym organizatorem Mistrzostw Świata (1970 i 1986). Oczywiście wtedy było dużo mniej samochodów, ale trzeba wiedzieć, że w Meksyku praktycznie nie ma linii kolejowych. Podczas Copa Mundial cały transport odbywał się szosami i powietrzem. O ile pamiętam, zawody skończyły się zgodnie z planem – ostatnim gwizdkiem sędziego w meczach finałowych. I wszyscy twierdzą, że było super!

Meksyk do dziś nie ma imponującej sieci autostrad. Co prawda ich długość wynosi sześć tysięcy kilometrów, ale biorąc pod uwagę wielkość tego kraju nie jest to dużo. Zachowując proporcje to tak, jakby w Polsce było 850 kilometrów autostrad, co – sięgam szybciutko do Wikipedii – już się prawie stało. Po co więc ta panika?

Jasne, że Polska to nie Meksyk. Poza tym chodzi o przyszłość, prestiż i honor naszego kraju. Tak, tak... siary nie może być. Wszystko to prawda, ale na takie argumenty odpowiem: wyluzujmy, bo nie jest to aż tak istotne. Nie przekona mnie też argument, że gęsta sieć autostrad zmniejszy gwałtownie liczbę zabitych w wypadkach samochodowych. Śmiertelność na polskich drogach nie wynika tylko z ich stanu, ale przede wszystkim z marnych umiejętności, zadufania i pijaństwa kierowców.

Dużo ważniejsze są stadiony. Trzeba je wybudować, ale też nie przesadzać z malowaniem trawy na zielono. Jeśli FIFA pozwala grać mecze eliminacyjne na takich kartofliskach jak w Belfaście, to jej młodsza siostra UEFA nie zrobi afery z niedociągnięć w Polsce. A jeszcze pochwali, bo sama na tym zarobi. Trzeba mieć tylko tego świadomość i nie dać się wypunktować, jak bramkarz Boruc na nierównej murawie w Irlandii Północnej.

Nie napinajmy się tak mocno z tymi autostradami. Ich obowiązkowa, nieodwołalna i absolutna konieczność istnienia przed Euro 2012 to ściema. Nadmuchany balon. I temat na przeżycie dla smutnych, gadających głów w telewizorni. Co będzie, to będzie. Cieszmy się z tego, bo i tak dojedziemy do celu.

Dziś w ramach mojej jednoosobowej akcji „Meksyk bez świńskiej grypy” drogowa piosenka Vicente Fernandeza.

Gringos, ruszamy!

El chofer - Kierowca

Włączam silnik, jestem kierowcą

Poprowadzę nocą aż do świtu

Nie ma czasu do stracenia

Mam dobrą sposobność, by zjeździć kraj

Od Tijuany do Jukatanu

Szosą zarabiam na chleb

Pojadę do Torreon, pojadę do San Luis

Bez zatrzymywania się

W koło i w koło jestem szczęśliwy

Później pojadę do Monterrey

Zawsze gotów na to jakiś osioł lub wół

Aguascalientes i ich jarmark San Marcos

Do widzenia rodacy!

Przedwczoraj byłem w Veracruz

Jadąc przez Pueblę, zmień światła, proszę!

Z północy na południe, pojadę wszędzie

Pojadę do Morelos i do Guerrero

Jestem kierowcą

Z Miasta Juarez do Parral

I aż do Dystryktu Federalnego

Ktoś na mnie czeka w Reinosa

Ktoś na mnie czeka w Toluce

Ktoś na mnie czeka w Cabos

Ktoś na mnie czeka w Hermosillo

Ktoś na mnie czeka w Tepic

Ktoś na mnie czeka w Huentitan

Na szosie krajowej

Od Laredo do Michoacan

Szosą zarabiam na chleb

Jestem kierowcą

Pojadę też do Sonory

Miasta Sinaloa, Gornaloa, Durango, Zacatecas,

Nayarit, Jalisco, Guanajuato, Queretaro, Hidalgo,

Colima, Tlaxcala, Oaxaca, Chiapas, Tabasco, Campeche

i Quintana Roo.

(nieprzetłumaczone słowa to nazwy meksykańskich miast i stanów)

Dwie wersje dwóch cudów

2009-05-05T02:36:00.012+02:00

Wiedza i tajemnica dotykają serca w miejscu objawienia się dwóch z siedmiu nowych cudów świata. Ale nie dlatego warto gnać na drugi jego koniec.

Nowych siedem cudów świata nie wzięło się znikąd. Wzięło się z głosowania. Nad jego przebiegiem czuwała szwajcarska firma New Open World Corporation. W trwających półtora roku wyborach (za pomocą telefonów i internetu) wzięło udział 90 milionów mieszkańców Ziemi. Frekwencja – około 1,5 proc. W ten sposób demokracja wtargnęła w obszar niemożliwy do ocenienia w żaden sposób. Śmiesznie wtargnęła. Coś jest przecież cudem nie dlatego, że dostało najwięcej sms-ów. Poza tym taka forma wyeliminowała z globalnej świadomości inne miejsca, o których wzdycha się, że cudami są. Ale cóż, wynik siedem do zera poszedł w świat.

Wynik ogłoszono 7 lipca 2007 roku na Stadionie Światła w Lizbonie. Trzy z siedmiu cudów objawiły się w Ameryce Łacińskiej. Pierwszy to Pomnik Chrystusa Zbawiciela w Brazylii wyróżniony za witalność i otwartość. Drugim cudem jest miasto Chichen Itza w Meksyku, które znalazło się w szczęśliwej siódemce z pracowitością i wiedzą jako atrybutami. A trzeci cud to miasto Machu Picchu w Peru, które wygrało w kategorii „społeczność i poświęcenie”.

Ze względu na neutralność światopoglądową pierwszy cud odpada z tej historii. Mamy więc dwa latynoskie cuda i dwie wersje opowieści o nich.

Jeśli ktoś zastanawiał się, dlaczego smażona rybka nad Bałtykiem kosztuje kilka razy więcej, niż w polskich górach, od razu będzie wiedział o co chodzi. O rozbójnictwo. Peruwiańska i meksykańska odmiana Janosika jest trochę inna. Co prawda nadal łupi się bogatych, ale nie oddaje się biednym, bo oba latynoskie cuda to coraz prężniejsze i coraz bardziej zasobne twory gospodarcze.

Wszystko zaczyna się ponad sto kilometrów od cudów. W przypadku Meksyku jest to Cancun – miasto, które powstało z niczego niespełna 40 lat temu. Powstało po to, by zwabić turystów. Cel ten został osiągnięty przez uważanych za roztargnionych Meksykan z niesłychaną precyzją. Każdego roku do półmilionowego Cancun trafia ponad dwa miliony turystów. Czeka na nich niezliczona ilość tour operatorów, którzy nie tylko dowożą do Chichen Itza i odwożą do Cancun, ale dbają, by podczas wycieczki klient wydał jak najwięcej pieniędzy.

Oczywiście do meksykańskiego cudu można dostać się na własną rękę lokalnym autobusem i samemu kupić bilet wstępu, ale to tylko kosmetycznie obniża koszty. Bo dochodzą opłaty za: taksówkę (autobus nie dojeżdża wprost do celu), posiadanie aparatu fotograficznego (robienie zdjęć jest płatne), przyznanie się do kamery wideo (bezpłatnie to można sobie nakręcić własne podwórko), przechowanie dużego bagażu (obowiązkowe) oraz posiłek i napoje na miejscu (najdroższe sandwicze i frytki są właśnie tam).

W bliźniaczy sposób sztukę tę opanowali Peruwiańczycy. Co prawda w Machu Picchu nie płaci się za wnoszenie kamer i aparatów, ale te straty odbija się w inny sposób. Do cudu dojeżdża tylko wąskotorówka. Za podróż z oddalonego o sto kilometrów Cusco, historycznej stolicy Inków, płaci się więcej, niż za przejechanie z jednego końca Polski na drugi ekspresowym pociągiem.

Gdyby wszystko podsumować, to wychodzi, że na zobaczenie dwóch latynoskich cudów trzeba mieć tysiąc złotych. Oczywiście nie licząc tego, co wyda się na samo dojechanie do Peru i Meksyku.

Oglądanie cudów jest więc bardzo kosztownym zajęciem. Cały problem polega jednak na tym, że... warto. Warto tyle wydać i o tym będzie ta druga wersja.

Miasta-cuda łączy niewiele. Powstały w czasach świetności Majów i Inków - największych prekolumbijskich cywilizacji, które przestały istnieć mniej więcej w tym samym czasie. Oba są zbudowane z kamienia i są niezamieszkałe. Tyle podobieństw. Różnic jest dużo więcej.

O Chichen Itza właściwie wszystko wiadomo. Kultura Majów została dość dobrze zbadana i opisana. Jeśli ktoś się tam kiedyś wybierze, powinien wcześniej sporo poczytać. Na przykład o odbiciu roku słonecznego w 365 stopniach Piramidy Kukulkana, by zrozumieć jak ogromną wiedzę astrologiczną posiadali Majowie. Można też przeczytać o boisku, na którym rozgrywano mordercze mecze. Zwycięzcy szli na śmierć, a ich fanom przysługiwało prawo ograbienia przegranych. Dopiero z tą wiedzą wejście na szczyt Piramidy Kukulkana będzie miało sens, a niewiarygodna akustyka indiańskiego stadionu przywoła odgłosy z przeszłości.

Piramida Kukulkana

"Banery reklamowe" na stadionie Majów

Droga do Świątyni Wojowników

W przypadku położonego w Andach Machu Picchu taktyka ta nie sprawdzi się, bo o tym mieście praktycznie nic nie wiadomo. Nie jest jasne, dlaczego je zbudowano, kto w nim mieszkał, co robił i z jakiego powodu nagle opuścił. Można nawet odnieść wrażenie, że mieszkańcy pewnego dnia po prostu pospadali w otaczającą ich przepaść. Bo spaść z Machu Picchu bardzo łatwo jest do dziś, o czym może zaświadczyć to kilkusekundowe wideo:

Tajemnicze miasto Inków

Uliczka prawie w chmurach

Wiedza i tajemnica – te dwa przeciwieństwa dotykają serca i umysłu, gdy objawia się cud Chichen Itza i Machu Picchu. Ale nie dlatego warto gnać na drugą półkulę. Powód jest inny.

Warto to zrobić, by dotknąć kamienia, z którego zbudowano tamtą część świata. Potem zamknąć oczy i poczuć znaczenie tego, co się wydarzyło, co się dzieje i co się stanie. A gdy nie otworzy się oczu zbyt wcześnie, poczuć także znaczenie własnego życia. Wiedzy i tajemnicy, które je tworzą.

To dużo cenniejsze niż tysiąc złotych.

Pozostałymi cudami świata są: Chiński Mur, Koloseum we Włoszech, Petra w Jordanii i Tadż Mahal w Indiach. A wszystkie siedem plus jeden są do obejrzenia tutaj:

Błogosławione twoje światło

2009-05-04T13:31:00.005+02:00

Dziś będzie o piosence, która jakiś czas temu była przebojem w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej. Kiedy pierwszy raz ją usłyszałem, byłem przekonany, że opowiada o miłości. I utwierdziłem się w tym, gdy zobaczyłem wideoklip. Ale chcę napisać o tej piosence nie dlatego, że o miłości jest, ale dlatego, że o miłości nie jest. Tak myślę, po wysłuchaniu jej setki, a może tysiące razy.

Piosenek o miłości jest zatrzęsienie, ale trudno natrafić na utwór o wdzięczności. Wdzięczności do drugiego człowieka. Za to, co mówi, co czuje, co myśli, co robi, ale najbardziej za to, że jest. Czyli tak naprawdę za nic. Nigdy nie przywiązywałem do tego wagi, bo wydawało mi się, że wdzięcznym można być tylko za coś. W moim przypadku była to droga donikąd.

Teraz myślę, że we wdzięczności najlepsze jest to, że można być wdzięcznym dokładnie za nic. To nie boli. Bycie wdzięcznym za nic to nie płaszczenie się przed światem, ale otwieranie siebie na ten świat. Dopiero wtedy zauważa się to, co ważne. I to, czego nigdy by się nie zauważyło, gdyby nie wdzięczność za nic. Nie zauważyłoby się tego z powodu ciemności. Z powodu ślepoty. A czasem z powodu głupoty.

Bez wdzięczności za nic nie można kogoś kochać. A już tym bardziej nie można kogoś kochać do końca życia.

To śmieszne, że musiałem pojechać do Ameryki Łacińskiej i najpierw usłyszeć to w piosence, by móc zrozumieć to w swoim sercu. To śmieszne, ale prawdziwe.

Piosenka ma tytuł „Bendita tu luz” (Błogosławione twoje światło) i wykonuje ją meksykański zespół Maná oraz urodzony na Dominikanie Juan Luis Guerra, który nie tylko pięknie śpiewa, ale także powala mnie na kolana sposobem, w jaki pije kawę (w trzeciej minucie i osiemnastej sekundzie tego teledysku):

Bendita tu luz - Błogosławione twoje światło

Błogosławione miejsce i powód bycia tam

Błogosławiony zbieg okoliczności

Błogosławiony zegar, który punktualnie nas tam umieścił

Błogosławiona niechaj będzie twoja obecność

Błogosławiony Bóg za to, że spotkaliśmy się w drodze

I za usunięcie samotności mojego przeznaczenia

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Z wnętrza duszy

Błogosławione oczy, które mnie unikały

Symulując, że mnie ignorowały

I nagle wstrzymujesz spojrzenie

Błogosławiony Bóg, że spotkaliśmy się w drodze

I za usunięcie samotności mojego przeznaczenia

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Chwała Bogu za to szczęście, za rozwagę

I za spotkanie ciebie właśnie tam, w połowie drogi

Chwała niebu za spotkanie ciebie teraz

za odebranie mi mojej samotności

I za to zdarzenie w moim przeznaczeniu

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Błogosławione światło

Błogosławione światło twojego spojrzenia

Błogosławione spojrzenie

Błogosławione spojrzenie z wnętrza duszy

Twoje spojrzenie

Błogosławione, błogosławione spojrzenie

Błogosławiona twoja dusza

I błogosławione jest twoje światło

Twoje spojrzenie

Powiadam ci, jesteś tak bardzo błogosławiona

Twoje światło, miłość, miłość

Twoje spojrzenie

Błogosławiony zegar i błogosławione miejsce

Błogosławione twoje pocałunki blisko morza

Twoje spojrzenie

Miłość, miłość,

niechaj będzie błogosławione Twoje spojrzenie

Twoje spojrzenie, ukochana

Te quiero Mexico

2009-05-03T14:28:00.008+02:00

Kto był, ten się ze mną zgodzi. Kto nie był, niech popyta tych, co byli. Meksyk to takie państwo na świecie, do którego zawsze chce się wracać. Wystarczy pojechać tylko raz i klamka zapada. To rodzaj choroby dużo „groźniejszej” niż nowa grypa, bo nie można się z niej wyleczyć.

Z turystycznego punktu widzenia Meksyk ma wszystko. O czymkolwiek turysta pomyśli, w Meksyku to znajdzie. Ale chce się tam wracać nie tylko z tego powodu. Nie potrafię opisać dokładnie co to jest. Nie jest to ani atmosfera, ani klimat, ani sposób bycia Meksykan, ani też niemożliwa do ogarnięcia różnorodność kuchni. To raczej pewien rodzaj wolności, ale nie tej obywatelskiej, państwowej, gospodarczej, czy jak ją tam zwać.

To wolność wewnętrzna. Wolność, która żyje gdzieś w głębi duszy i nie wiadomo z jakiego powodu dokładnie w Meksyku się uwalnia.

Mam świadomość, że cierpię na chorobę pod nazwą „Meksyk”. I wiem też, że już się z niej nie wyleczę. Nawet nie mam takiego zamiaru, choćby wszystko na świecie sprzysięgło się przeciwko temu krajowi. Żyję z tą chorobą, potrafiąc wyobrazić sobie jej kolejne etapy:

spotkania z ludźmi, których tam znam i poznam
ławeczka na zocalo w San Cristobal de Las Casas, na której siedzę i słucham marimby
cisza w Campeche
plac w stolicy, na którym zbierają się kapele mariachi
gorąca czekolada w Veracruz
hot dogi w Tulum
hamak na plaży i stos książek pod nim
i mały domek w okolicach Acapulco, w którym może nie będę mieszkał na stałe, ale który na zawsze będzie mój.

Chciałem dziś pokazać na blogu – tak właśnie teraz, gdy Meksyk uznaje się za trędowate państwo – jak piękne jest to miejsce. Idealnie pokazują to wideoklipy Luisa Miguela „El Viajero” (Podróżnik) i „Mexico en la piel" (Meksyk na skórze), ale niestety obie oficjalne wersje tych teledysków znikły z serwisu Youtube.

Zapraszam więc do obejrzenia klipu „Mexico por siempre” (Meksyk na zawsze) – w wersji trochę przesłodzonej, ale bliskiej rzeczywistości.

A na koniec moje krótkie wideo. Nurków z Acapulco, którzy codziennie skaczą z kilkudziesięciometrowej skały w wąski przesmyk wypełniony wodą. Za każdym razem grozi im wielkie niebezpieczeństwo, tak jak teraz Meksykowi. Ale za każdym razem wychodzą z tego cało.

Tak jak Meksyk wyjdzie cało z tego, co go spotkało w ramach psychozy nowej grypy. Każdego dnia wierzę w to coraz bardziej.

Te quiero mi Mexico!

Anatomia medialnej manipulacji

2009-05-02T14:49:00.018+02:00

Wydawało się, że po nieprawdziwych informacjach o istnieniu broni masowego rażenia w Iraku media nie mogą się już bardziej skompromitować. O ile jednak wtedy dziennikarze dali się zmanipulować politykom i wojskowym, to teraz – w przypadku wirusa nowej grypy - sami sobie podłożyli świnię.

Nieprawdziwe informacje o broni w Iraku przyczyniły się do trwającej do dziś wojny. Nieprawdziwe informacje o liczbie śmiertelnych ofiar nowej grypy wywołały ogólnoświatową panikę, doprowadziły do wyizolowania Meksyku z międzynarodowej społeczności i popchnęły ten kraj na skraj bankructwa. Siła mediów jest dużo większa, niż można to sobie wyobrazić.

Według dzisiejszego raportu Organizacji Zdrowia na całym świecie z powodu wirusa A/H1N1 umarło 17 osób:

Tymczasem jeszcze do wczoraj media podawały, że liczba ofiar nowej choroby jest kilka lub kilkanaście razy większa. To nieprawdopodobne, ale kłamliwe informacje podawały źródła uchodzące dotąd za najbardziej wiarygodne. Oto skan strony internetowej agencji Reuters, która 30 kwietnia informowała o nowym wirusie, który „zabił do 179 ludzi w Meksyku”:

Mimo że w tym samym dniu WHO podała, że w tym kraju zabitych jest... siedem osób:

W podawaniu nieprawdy prześcigały się także polskie media. Gazeta Wyborcza, powołując się na meksykańskiego ministra zdrowia, napisała 27 kwietnia, że liczba ofiar świńskiej grypy w Meksyku przekroczyła setkę:

Informacja ta zawiera dwa kłamstwa. W dniu, w którym się ukazała, liczba ofiar w Meksyku wynosiła, według WHO, siedem osób:

A minister zdrowia Meksyku nie informował o 103 potwierdzonych przypadkach zgonów wywołanych nowym wirusem. Można to bez problemu sprawdzić na internetowej stronie Ministerstwa Zdrowia Meksyku, które publikuje, słowo po słowo, dokładne relacje ze swoich konferencji prasowych: http://portal.salud.gob.mx/

Tego samego dnia, 27 kwietnia, Dziennik informował już o 140 zabitych:

Dwa dni później liczba ofiar wzrosła według mediów do 159. Oto skan strony Interii:

I Wirtualnej Polski:

Chociaż w tym samym dniu, 29 kwietnia, liczba zabitych przez nową chorobę wynosiła... osiem osób. Informowała o tym Światowa Organizacja Zdrowia:

Następnego dnia, 30 kwietnia, Onet podał informację o 154 ofiarach:

Nikogo nie zdziwiło, że oznacza to „zmartwychwstanie” pięciu ludzi, bo przecież dzień wcześniej śmiertelnych ofiar – według mediów – było 159. A zdziwienie powinno być jeszcze większe, bo 30 kwietnia zabitych przez wirusa, według WHO, było... ośmiu:

To tylko kilka przykładów. Więcej – z innych profesjonalnych mediów, także telewizji i radia, można znaleźć w internecie, sięgając do archiwum portali. O ile administratorzy ich nie usuną. Ja bym usunął. Ze wstydu. Usunąłbym nieprawdziwe informacje i za nie przeprosił.

Dopiero po publikacji na amatorskim portalu informacji o rzeczywistej liczbie ofiar nowej choroby http://www.do.org.pl/pandemia-klamstwa/ polskie media opamiętały się. I próbują w jakiś sposób wyjść z sytuacji, w którą same siebie zapędziły. Jedne przemilczają to, o czym informowały jeszcze kilka dni temu. Inne używają wytrychu pod tytułem „nowy bilans choroby”. A jeszcze inne tłumaczą, że wcześniejsze, nieprawdziwe newsy o liczbie ofiar były „nieoficjalne”.

Można to jakoś zrozumieć. Gdy zaczęło być głośno o epidemii w Meksyku, nie była znana dokładna liczba ofiar śmiertelnych. Media cytowały więc nieoficjalne informacje na ten temat i plotki, które – jak wiadomo – nakręcają się same z godziny na godzinę. Oczywiście żaden z dziennikarzy nie pojechał do Meksyku, by liczyć groby, tylko poddał się ogólnoświatowemu trendowi, by liczba ofiar była jak największa. Oczywiście nikt nie wymaga, by dziennikarze, ryzykując własne zdrowie, jechali do centrum zakaźnej choroby. Ale zawsze wymagać od nich trzeba czegoś innego – rzetelności. Tym razem o niej zapomnieli i z „nieoficjalnych” newsów oraz plotek zrobili oficjalną informację.

Można to od biedy zrozumieć, albo przynajmniej starać się zrozumieć, ale tylko do 27 kwietnia. W tym dniu bowiem ukazały się oficjalne i potwierdzone przez WHO informacje o liczbie śmiertelnych ofiar – dokładnie siedmiu. Przez kilka dni media o tym nawet nie pisnęły i dalej szły w ślepą uliczkę, podając plotki i niesprawdzone informacje jako prawdę.

Po manipulacjach z istnieniem broni masowego rażenia w Iraku, to drugi tak efektowny samobójczy gol profesjonalnych mediów. Tym razem jednak wmanewrowały się w to same, bez pomocy polityków i bliżej nieokreślonych elit. Bo trudno uwierzyć, że kłamstwa o liczbie zabitych przez nowego wirusa to spisek z udziałem koncernów farmaceutycznych. To nie spisek, tylko kompromitacja.

Paradoksem jest to, że tak naprawdę nie chodzi o liczbę ofiar nowego wirusa. Jak widać z danych WHO, liczba ta powolutku rośnie i być może osiągnie za jakiś czas liczbę, która będzie zgadzać się z nagłówkami gazet i telewizyjnych czołówek sprzed kilku dni. Może nawet faktycznie wirus A/H1N1 zabije miliony ludzi na całym świecie, jak dwa tygodnie temu przewidywały tabloidy. Ale teraz jest to zupełnie nieważne.

Najważniejsze jest to, co media zrobiły używając nieprawdy. Cały świat ogarnęła psychoza i działania najgłupsze z możliwych. Jest nim na przykład wyłapywanie potencjalnych chorych. Pasażerom na lotniskach niemal wciska się termometry – za przeproszeniem – w pupę, podczas gdy granice lądowe w Unii Europejskiej są otwarte i nikt nie kontroluje przemieszczających się nimi ludzi. I bardzo dobrze, że nie kontroluje, bo całe to szukanie na siły chorych nie ma sensu. Nie wyłapie się przecież wszystkich, ale przecież można ze wszystkich zrobić idiotów.

Najgorsze jest jednak to, co zrobiono Meksykowi. Podając nieprawdziwe informacje o liczbie ofiar nowego wirusa media praktycznie wyłączyły ten kraj z międzynarodowej społeczności. Odwoływanie lotów i panika to tylko wycinek rzeczywistości. Trzeba do tego dodać, że całe gałęzie meksykańskiej gospodarki zostały ograniczone lub nie działają w ogóle. Ludzi zapędzono do domów, nakazano żyć im z maskami na twarzach, zakazano spotykać się, a na ulice wyprowadzono uzbrojonych żołnierzy. - Jesteśmy dezinformowani i traktowani jak trędowaci – powiedziała mi dzisiaj rano przez telefon Rachel z miasta Oaxaca w środkowym Meksyku. – Jako wyjście z tej absurdalnej sytuacji każe się nam robić to, co zawsze robiliśmy i robimy: myć ręce.

To, co media zrobiły Meksykowi, wywołuje skojarzenia z „Dżumą” Alberta Camusa. Jednak w tym przypadku choroba, która dzięki nieprawdziwym informacjom o liczbie zabitych sterroryzowała ponad stumilionowy kraj, jest wyleczalna.

Przypadek Meksyku można traktować jako doświadczenie. I ostrzeżenie dla innych. Bo to, co stało się tam, może wydarzyć się gdzie indziej. Także w Polsce. Pytanie jest tylko, czy poważne media będą wtedy odpowiedzialne i wiarygodne?

Trudno w to uwierzyć. Trudno też liczyć na internetowe media obywatelskie, które ze względu na swój amatorski charakter traktowane są jak nic nie znaczące piąte koło u wozu. Poza tym internet może zostać pozbawiony najcenniejszej rzeczy – wolności wypowiedzi. Pierwsze próby w tym kierunku zostały już podjęte w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej.

Bardzo łatwo teraz uwierzyć, że to tylko kwestia czasu.

Na zdjęciu: prof. Krzysztof Dołowy, wykładowca SGGW w Warszawie, podczas wykładu pt. „Czy fale elektromagnetyczne uzdrawiały ludzi w XIX wieku, a szkodzą w XXI wieku?”. Autorem zdjęcia jest Ewa Krzysiak.

Kłamstwa i Gloria

2009-04-30T11:56:00.009+02:00

Dlaczego jesteśmy okłamywani w sprawie liczby zabitych przez wirusa świńskiej grypy?

Kłamstwo, manipulacja lub niewiedza – tylko tak można nazwać to, co media wyczyniają w sprawie liczby zabitych przez wirusa świńskiej grypy.

Większość polskich i światowych mediów podaje dziś, że do tej pory zanotowano ponad 150 śmiertelnych przypadków wywołanych nową chorobą. Na przykład Telewizja Polska w porannych serwisach podawała liczbę 159, a agencja prasowa Associated Press „mniej więcej” 170 zabitych. Media te nie podają źródeł swojej wiedzy.

A źródła dotyczące ofiar świńskiej grypy są co najmniej dwa i oba informują, że do tej pory na świecie z powodu nowego wirusa zmarło mniej niż... dziesięć osób.

Pierwszym źródłem jest Światowa Organizacja Zdrowia. Najświeższy raport – z wczoraj z godz. 18.00 - mówi o ośmiu zabitych osobach: siedmiu w Meksyku i jednej w Stanach Zjednoczonych. Według WHO ogółem na świecie zarejestrowano dotąd 148 chorych z wirusem A/H1N1.

Drugie źródło jest w Meksyku. Na wczorajszej konferencji prasowej sekretarz zdrowia tego kraju José Ángel Córdova poinformował, że liczba chorych wynosi 159 osób, z czego zmarło osiem – jedna w USA i siedem na terenie Meksyku. Relacja wideo z tej konferencji dostępna jest w serwisie Youtube. Natomiast na oficjalnej stronie internetowej prezydenta Meksyku Felipe Calderóna można przeczytać, że wykryto 99 pozytywnych przypadków choroby, z czego 91 pacjentów żyje i „ma się dobrze”. Informacja ta pochodzi z wczoraj z godz. 22.21 czasu meksykańskiego, czyli z dzisiaj z godz. 6.21 czasu polskiego.

Z oficjalnych źródeł wynika więc, że do tej pory z powodu świńskiej grypy umarło na świecie jedynie OSIEM osób, a chorych jest około 150, a nie ponad dwa tysiące, jak podają media.

Pisze o tym większość serwisów online w Meksyku. Na przykład El Sol de Mexico powołuje się na Światową Organizację Zdrowia, która potwierdziła wczoraj 148 przypadków świńskiej grypy na świecie, z czego do tej pory zmarło siedem osób w Meksyku i jedno dziecko (Meksykanin) w Stanach Zjednoczonych.

Informację o ośmiu ofiarach podaje także portal Yahoo! Mexico, ale - uwaga! - główna odsłona tego portalu informuje, że wirus zabił w Meksyku 152 osoby. Tak, to nie pomyłka! Co innego Yahoo! podaje globalnej społeczności na swojej głównej witrynie, a co innego Meksykanom w lokalnej odsłonie. Jeszcze dalej w dezinformowaniu poszedł CNN, który dziś, powołując się na WHO, pisze o potwierdzonych dotychczas ośmiu śmiertelnych przypadkach na świecie, ale w kolejnym akapicie oświadcza, że z powodu świńskiej grypy umarło ponad 150 osób! Przeczy sobie także Telewizja Polska, która na antenie mówi o 159 zabitych. W internetowym wydaniu TVP jest ich już „prawdopodobnie” 176, ale kilka akapitów niżej możemy przeczytać, że do tej pory WHO potwierdziła 114 zachorowań na całym świecie. Według TVP na świńską grypę zmarło więc do tej pory więcej osób, niż na nią zachorowało. W innym dzisiejszym tekście portal TVP, powołując się na wicedyrektora generalnego WHO Keiji Fukadę, mówi o 114 potwierdzonych przypadkach grypy na świecie, w tym ośmiu zakończonych śmiercią, ale nie podaje już „prawdopodobnej” liczby 176 zabitych. Chyba nie ma skąd ich wziąć?

Paranoja. To słowo aż ciśnie się na usta. Ale na szczęście można natknąć się na oznaki zdrowego rozsądku: „Alarm świńskiej grypy doprowadził do psychozy społecznej w dużej mierze wywołanej przez dezinformację, dlatego zaleca się przestrzegać środki zapobiegawcze zachować spokój i skorzystać z okazji, by pomieszkać z rodziną – pisze Martha Villagrana na meksykańskim portalu NTRzacatesac.

Oczywiście trzeba wspomnieć o wczorajszym podwyższeniu przez WHO stopnia zagrożenia pandemią świńskiej grypy. Powołują się na to wszystkie dzisiejsze media, ale tylko niektóre przytaczają wszystkie argumenty. „Chan (Margaret Chan, dyrektor generalny WHO – przyp. autora) wyjaśniła, że skontaktowała się z Bankiem Światowym, aby wyjaśnić potrzebę udostępnienia zasobów i środków finansowania dla krajów w potrzebie” – pisze dziś meksykańska La Cronica de Hoy.

Oczywiście nie trzeba dodawać, że Bank Światowy pożycza, a nie daje pieniądze. A wczoraj media poinformowały, że WHO kontaktuje się już także z firmami farmaceutycznymi.

Tymczasem w Meksyku głośno jest o pacjencie zero - pierwszej osobie na świecie, która zachorowała na świńską grypę. Głośno o niej, bo właśnie... wyzdrowiała. Żyje i... bawi się bo ma dopiero pięć lat.

Latynoskie media okrzyknęły go mianem „el niño cero” – dziecko zero, ale on tego nie rozumie. - Jestem Edgar Enrique Hernandez, to jestem ja - krzyczy do dziennikarzy. A jego matka, 34-letnia Maria del Carmen Hernandez, wyjaśnia z uśmiechem, że synek ma się dobrze. Mieszkają w La Gloria (Chwała) – biednym pueblu zagubionym na mapie stanu Veracruz, 280 km od stolicy Meksyku. Mały Edgar jest jedynym potwierdzonym dotychczas przypadkiem zachorowania na świńską grypę w tym ponad siedmiomilionowym stanie. Jego gubernator Fidel Herrera wyjaśnia, że choroba Edgara została bezsprzecznie zdiagnozowana jako świńska grypa, ale chłopca wyleczono przez podawanie dostępnych leków.

Zatem nie do końca wszystko wygląda na paranoję. Być może będziemy się obowiązkowo szczepić na uleczalną chorobę i sporo za to zabulimy. Jak zawsze.

Jedno zdanie

2009-04-28T14:49:00.003+02:00

Dziś tylko jedno zdanie:

http://jednym-zdaniem.blogspot.com

Świńska gra o miliony

2009-04-27T11:48:00.004+02:00

„Świńska grypa zabije miliony” – głoszą dziś pierwsze strony tabloidów. „Polska jest przygotowana na epidemię” – uspokajają poważne dzienniki. Ale zarówno w jednych, jak i drugich gazetach, trudno doszukać się prawdy.

Być może świńska grypa zabije miliony ludzi na świecie. Może się nawet okazać, że nie do końca będzie to przypadkowe, bo kto wie, czy nie jakaś świnia w ludzkiej skórze tę świnię podłożyła, bawiąc się wirusami. Wszystko to może okazać się prawdą, ale teraz jest zupełnie nieważne. Co jest teraz ważne? Fakty. Fakty są teraz i zawsze ważne. Jednak po raz kolejny po prostu ich brakuje.

Na świńską grypę umarło w Meksyku ponad sto osób. Mniej więcej tyle samo ginie na meksykańskich drogach w ciągu kilku dni, ale tym razem kraj ten nie schodzi z czołówek mediów całego świata. Bo to nie meksykańskie auta, ale meksykański wirus może mu zagrozić. Ręka w górę, kto wie, co to znaczy pandemia, ale dziś to chyba najczęściej wypowiadane słowo na naszej planecie. Bo choć nieznane, łatwo się sprzedaje.

Czy jednak na pewno jest aż tak źle, jak słychać dookoła?

Nie mam zielonego pojęcia o wirusach, ale potrafię słuchać. To najlepsze, co można zrobić, gdy się na czymś nie zna – słuchać tego, co mają do powiedzenia inni. Zwłaszcza fachowcy.

Urodzony w Peru Elmer Huerta ekspertem niewątpliwie jest. Zainteresowanych odsyłam tu :

http://www.researchamerica.org/huerta_elmer

- do skrótu jego kompetencji i osiągnięć, a leniwym wyjaśniam, że E. Huerta to amerykański i latynoamerykański guru w dziedzinie zdrowia.

Podczas gdy polskie media ścigają się, kto mocniej uderzy na alarm, doktor Huerta spokojnym głosem wyjaśnia, jak zmniejszyć ryzyko zarażenia się świńską grypą. Choroba ta roznosi się tak samo, jak w przypadku zwykłej grypy – przez kichanie, kaszel i ręce, na których zbierają się mikroby. Dlatego należy używać chusteczek – tym razem już nie tylko przez grzeczność – i myć jak najczęściej dłonie. Według doktora Huerty nie ma teraz niczego ważniejszego od dziesięciu palców każdego człowieka.

Oczywiście to nie przytyk w stronę polskich dziennikarzy. Nie trzeba przecież słuchać ekspertów, by takie rzeczy wiedzieć. Ale czy któryś z naszych żurnalistów zadał sobie pytanie, dlaczego na świńską chorobę umierają Meksykanie, a nie umierają na przykład Amerykanie?

By podnieść atmosferę strachu media informują hurtem o zachorowaniach poza Meksykiem, ale dlaczego – do cholery – inni nie chcą schodzić z tego świata z powodu świńskiej grypy?

- To bardzo dobre pytanie – odpowiedział dziennikarzowi CNN en español (CNN po hiszpańsku) doktor Huerta. I zaraz wyjaśnił, że w Stanach Zjednoczonych ludzie nie umierają, bo występuje tam zupełnie inna odmiana wirusa.

Mamy więc nie jeden, ale przynajmniej dwa rodzaje grypy, z czego tylko jeden zabija. Przynajmniej na razie. Oczywiście polscy dziennikarze nie muszą oglądać CNN, zwłaszcza po hiszpańsku, ale nie zwalnia ich to z obowiązku podawania wszystkich faktów. A te wydają się bardzo istotne. Tym bardziej że – jak wyjaśnia E. Huerta – zabójczy wirus wcale nie zabija i nie musi zabijać wszystkich.

A to niespodzianka! Jakoś nie pasuje do ogólnej teorii groźby światowej epidemii. W tej grze o miliony media nie kwapią się, by skorzystać z pomocy. Pytań do publiczności nie ma, a pół na pół odpada, bo istnieje ryzyko, że odpowiedź nie będzie pasować do przyjętej tezy. Może więc telefon do przyjaciela?

Dzwonię. Do Meksyku.

Eyleen mieszka w Veracruz. Jest prawnikiem i znajduje się dokładnie w tym przedziale wiekowym, który upodobał sobie świński wirus. Mało tego, kilka dni temu była u lekarza. Poszła, bo zachorowała na... grypę. Ale zamiast trafić na cmentarz, wróciła do domu. Cała i zdrowa.

- Ludzie w Meksyku są wystraszeni, bo taką atmosferę wprowadzają media, zwłaszcza telewizja – mówi Eyleen. – Ale nie boją się, bo pomimo wszystko są w stanie realnie myśleć. Wirus zabił osoby, które zgłosiły się do lekarza w bardzo złym stanie i bardzo późno. Liczba chorych wynosi około półtora tysiąca, ale media milczą, że z tej grupy będzie umierać coraz mniej ludzi. Oni po prostu zgłosili się w porę po pomoc i to ich uratuje.

Eyleen mówi dokładnie to samo, co doktor Huerta, choć nie ma takiego CV jak on. Oboje twierdzą, że grypa jest absolutnie wyleczalna pod warunkiem jak najszybszego zastosowania normalnego leczenia. Lekarz wie to z teorii, a Meksykanka z własnego doświadczenia.

Rozmawiając z Eyleen łatwo odnieść wrażenie, że to nie świńska grypa, ale coś innego zaprząta bardziej jej głowę. W ciągu kilku godzin jeden niewidoczny wirus zniszczył reputację ponad stumilionowego kraju. Mówiąc prościej, Eyleen wstydzi się, że cała ogólnoświatowa panika związana jest z Meksykiem – krajem, z którego Meksykanie są bardzo dumni. To musi ich teraz najbardziej boleć.

Nie wiadomo, jak to się wszystko potoczy. Być może grypa zabije jeszcze wiele osób, bo ma je zabić. Być może część państw zamknie swoje granice przed przybywającymi z Meksyku, a inne kraje wprowadzą obowiązkowe szczepienia. Być może Bank Światowy wyłoży miliony dolarów na leczenie kilkuset zagrypionych, choć nie widzi problemu, gdy codziennie na świecie 18 tysięcy dzieci umiera z głodu. Być może to wszystko się wydarzy, ale teraz jest to zupełnie nieważne.

Teraz najważniejsze jest pójście do łazienki i umycie rąk, bo świat wokół nas jest po prostu brudny.

Fotograficzna średnia peruwiańska

2009-04-26T18:29:00.008+02:00

Peru nie jest najpiękniejszym krajem, jaki widziałem. Zresztą, co to znaczy piękny kraj? Wszystko to subiektywne jest i nie ma sensu nad tym się rozwodzić.

Ale Peru ma coś, nad czym ciężko przejść do porządku dziennego. Różnorodność. Peru jest tak różnorodne, że czasami ma się wrażenie, że to nie jeden, ale kilka krajów.

Zacznijmy od Limy. Centrum stolicy Peru niczym nie różni się od centrum nowoczesnego miasta. Gdyby Europejczyk znalazł się na Plaza Mayor w Limie, nie wiedząc, gdzie jest, miałby prawo pomyśleć, że to jedno z europejskich miast. Ale wystarczy przejść kilkadziesiąt metrów od centrum, a sytuacja zmienia się diametralnie. Dwa światy. A im dalej, to kolejne – aż do na przykład dzielnicy Villa El Salvador, która bardziej przypomina poligon po bombardowaniu, niż część kilkumilionowej metropolii.

Im dalej w głąb Peru, różnice są jeszcze większe. W głąb Peru – licząc od wybrzeża, na którym położona jest Lima – mamy sierrę, czyli Andy i selvę, czyli Amazonię. Kolejne dwa, wielkie światy. Różnią się wszystkim. Ludzie tam mieszkający różnią się wszystkim. Zwyczajami, temperamentem, akcentem, a nawet mową. Im dalej od Limy, hiszpański po prostu przestaje być jedynym językiem.

Nie trzeba nawet wyjeżdżać z Limy, by poczuć różnice. Wystarczy włączyć radio i posłuchać na przykład prognozy pogody. W jednej chwili między najgorętszym, a najzimniejszym miejscem w Peru potrafi być 40 stopni Celsjusza różnicy.

Nie da się więc wyciągnąć z Peru żadnej średniej, bo to tak, jakby włożyć jedną rękę do wody, a drugą do ognia. Ale można Peru pokazać. Zdjęciami z tego kraju mógłbym wytapetować niejedno mieszkanie. I jeszcze by coś zostało. To byłby świetny pomysł – wytapetować swój pokój zdjęciami. Ale teraz zrobię z nich inny użytek. Blog. Mój kolejny blog, a właściwie fotoblog. O Peru - kraju, który daje w kość i włazi w serce.

Zatem następny blog. Ja po prostu nie mam innego wyjścia.

Zapraszam serdecznie!

http://foto-peru.blogspot.com

Moje niebo

2009-04-25T13:23:00.003+02:00

Pewnego dnia zaspałem do pracy. Wyleciałem z domu jak z procy, a tu deszcz. Ulewa jak sto pięćdziesiąt. Bardzo łatwo opisać to, co się wtedy czuje z powodu spóźnienia, głodnego żołądka i lecącego na głowę strumienia wody. Bardzo łatwo nazwać wtedy dzień dwoma słowami: do bani.

Nie wiem dlaczego to zrobiłem. Nie mam pojęcia, co mi strzeliło do łba, że nagle przestałem biec na autobus. Przystanąłem czując, jak deszcz przenika przez ubranie do skóry. Wszystko przestało być wtedy ważne. Czekająca na mnie robota, myśl o chrupiących bułkach na śniadanie i przemoczone buty. Tylko uśmiechnąłem się z tego powodu, bo wszystko to przestało być wtedy ważne.

Podniosłem głowę. Nie zobaczyłem niczego prócz sinoszarych chmur. Stałem jak baran z podniesioną głową, nie mogąc uwierzyć, że to jest tak blisko. I tak łatwo to osiągnąć. Wystarczy tylko zatrzymać się i spojrzeć w niebo. I zrozumieć, co tak naprawdę jest ważnego w życiu.

Od tego dnia patrzę w niebo codziennie. Raz dłużej, raz krócej, ale nie ma dnia, abym nie poczuł tego samego, co czułem wtedy. Gdy deszcz, niczym łzy, obmywał mi twarz.

Kiedy tylko mogę, robię też zdjęcia nieba. Nie wiedziałem, że niebo może mieć kolor, jaki tylko przyjdzie do głowy. Nawet czarny i czerwony. Robienie zdjęć nieba weszło mi już w krew, tak jak patrzenie na nie.

Zapraszam na mój nowy blog. O niebie. A właściwie fotoblog, bo co tu więcej dodawać...

http://foto-sky.blogspot.com

Trzęsie nami, że ho, ho!

2009-04-23T14:09:00.006+02:00

Po wstrząsach sejsmicznych, których doświadczam w Peru, mam wrażenie, że ziemia trzęsie mi się pod nogami cały czas. Potęguje je świadomość, że tak jest w istocie, bo kula ziemska trzęsie się kilkadziesiąt tysięcy razy w roku.

Okrutna natura daje o sobie znać raz na jakiś czas w postaci trzęsień ziemi? Nic bardziej mylnego. W ciągu roku nasza planeta trzęsie się co najmniej dziesięć tysięcy razy. Może więc lepiej byłoby rozpatrywać sprawę nie pod kątem tego, kiedy Ziemia się trzęsie, ale kiedy się nie trzęsie?

Pomagają w tym aktualizowane na bieżąco i publikowane w internecie raporty. Ten pochodzi z Edinburgh Earth Observatory przy Uniwersytecie w Edynburgu i dotyczy wczorajszych trzęsień na świecie:

Godz. 00:27 – Chile (6,3 stopnia w skali Richtera na głębokości 67 kilometrów pod powierzchnią oceanu), 00:37 – Filipiny (4,6 stopnia, 28 km), 00:53 – Vanuatu (5,8 stopnia, 43 km), 01:16 – Wyspy Kurylskie (4,8 stopnia, 60 km), 01:58 – Morze Banda (4,6 stopnia, 40 km), 01:58 – Morze Banda (4,7 stopnia, 67 km), 05:26 – Wyspy Kurylskie (6,2 stopnia, 150 km), 05:33 – Morze Banda (5,4 stopnia, 35 km), 08:37 – Alaska (5,4 stopnia, 82 km), 09:57 – japońska wyspa Honsiu (5,2 stopnia, 40 km), 12:22 – Czukotka (5,2 stopnia, 10 km), 16:32 – Papua Nowa Gwinea (4,8 stopnia, 69 km), 17:32 – granica peruwiańsko-brazylijska (4,7 stopnia, 616 km), 18:47 – wyspy regionu Filipin (4,9 stopnia, 40 km), 19:41 – Ocean Indyjski (4,6 stopnia, 10 km), 19:45 – Ocean Indyjski (5,2 stopnia, 10 km), 20:08 – Ocean Indyjski (4,5 stopnia, 10 km), 20:18 – Ocean Indyjski (4,7 stopnia, 10 km), 21.10 – Wyspy Świętego Krzyża (5,6 stopnia, 71 km).

Gdyby Ziemia była okrągła, można by uznać ten raport za relację z wielkiego, światowego meczu piłki nożnej. Ale Ziemia okrągła nie jest, więc to raczej mecz rugby. Na szczęście jest on rzadko odczuwany przez widzów.

Czasami jednak widzowie zamieniają się w uczestników, jak to miało na przykład miejsce niedawno we Włoszech (6,3 stopnia w skali Richtera), gdzie zginęło prawie 300 osób. Trzęsienie to należało do silnych. Za największy wstrząs tektoniczny na świecie uważa się trzęsienie ziemi z 1960 roku w Chile (9,5 stopnia w skali Richtera). Wstrząs ten wywołał fale tsunami i osuwiska, w których zginęło trzy tysiące osób. Najbardziej tragiczne w skutkach było trzęsienie ziemi w Chinach w 1556 roku. Według historyków zginęło wówczas 830 tysięcy ludzi.

W wyniku zarejestrowanych dotąd wstrząsów tektonicznych zginęło ponad dwa miliardy osób, co najbardziej niebezpiecznym miejscem na Ziemi czyni… samą Ziemię.

W Peru, gdzie mieszkam, trzęsienia występują bardzo często – kilka lub kilkanaście razy w ciągu miesiąca. Traktowane są jako naturalne zjawisko, niemal jak deszcz. Na południu kraju trzęsień ziemi jest nawet więcej, niż opadów. I – choć trudno w to uwierzyć – są podświadomie wyczekiwane przez ludzi. Dłuższa przerwa w serii mniejszych wstrząsów traktowana jest bowiem jako zapowiedź trzęsienia większego. Lepiej więc, żeby częściej pokropiło, niż zebrało się na porządną burzę.

Mimo to, wstrząsy są i tak bardzo uciążliwe. Pęknięcia ścian i rur wodno-kanalizacyjnych to najczęstsze szkody domowe. Co ciekawe, zniszczenia praktycznie nie występują w budynkach zbudowanych przez Inków i wcześniejsze kultury - pierwotnych mieszkańców tego regionu świata.

W Polsce wstrząsy sejsmiczne notuje się bardzo rzadko. Te odczuwalne – powyżej 4 stopni w skali Richtera – można policzyć na palcach dwóch rąk. Najsilniejsze trzęsienie – powyżej 6 stopni - miało miejsce w 1443 roku z epicentrum w pobliżu Wrocławia. W grudniu zeszłego roku zatrzęsła się ziemia na Śląsku (3,5-3,8 stopnia) oraz w okolicach Słupska, Darłowa i Koszalina (5,3 stopnia). Ostatnie wstrząsy – poniżej 3 stopni – zanotowano pod koniec marca tego roku w Raciborzu.

Przed trzęsieniem nie da się uciec, bo wstrząs trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu sekund. Ale bez względu na miejsce, w którym występuje, zasada postępowania jest taka sama: trzeba znaleźć się jak najdalej od zabudowań. Łatwo powiedzieć, trudniej zrobić, zwłaszcza gdy jest się w mieszkaniu. Wtedy najlepiej odejść od okien i stanąć plecami do ściany, jak najbliżej drzwi wyjściowych. I czekać.

Po prostu czekać, jaki będzie wynik meczu.

Na zdjęciu: wyłączony z użytku kościół w centrum miasta Ica w południowym Peru; zniszczenia są wynikiem trzęsienia ziemi z sierpnia 2007 roku, w którym zginęło 540 osób.

Źródła: Edinburgh Earth Observatory, Wikipedia

Pierwotna publikacja na: http://www.do.org.pl

do.org.pl – warto tam być

2009-04-17T14:02:00.009+02:00

W internecie powstał kolejny serwis dla dziennikarzy obywatelskich. Niewtajemniczonym wyjaśniam, że chodzi o pisanie dobrych tekstów na publiczne forum za zupełną darmochę. Tak, jeszcze tacy ludzie istnieją na tym świecie.

Ten nazywa się „Dziennikarstwo Obywatelskie”. Pięknie się nazywa, ale na razie zawartość nie przystaje do nazwy. Serwis istnieje kilka tygodni, ma ponad trzydziestu autorów, ale niewiele ponad sto artykułów. Cieniutko, by nie powiedzieć - cienizna. Ma za to kilkaset, jak nie tysiąc i jeden komentarzy pod tekstami. Część z nich przypomina mi jałowe dysputy z Gadu-Gadu, którego właśnie z tego powodu nie używam od lat. Ani żadnego innego komunikatora do wpisywania mało znaczących słówek nie związanych z tym, co się chce ważnego powiedzieć. Ale na „DO” są też komentarze, które z powodzeniem mogłyby istnieć jako osobne, ciekawe artykuły. Gdybym ja był ich autorem, wybrałbym właśnie taką formę, ale przecież każdy orze jak chce i może.

Jednak mimo wszystko to na razie bardziej „Komentatorstwo Obywatelskie”, niż „Dziennikarstwo Obywatelskie”. Dzieje się tak chyba dlatego, że twórcy serwisu uznali za jedną z najważniejszych spraw wyjaśnienie kim są, a kim nie są, a także zdefiniowanie samego pojęcia „dziennikarstwo obywatelskie” i ubranie go w jakieś idee. Słuszna sprawa, ale nie najważniejsza. Najważniejsze w tym całym interesie jest co innego. Pisanie. Po prostu pisanie tekstów.

Portal jest prywatną inicjatywą kilku osób, którzy sami siebie określają jako „banici”. To akurat mało ma wspólnego z faktami, bo banicja to wygnanie. A tych osób nikt znikąd nie wyganiał. Pisali wcześniej na innych portalach tego typu, ale z różnych powodów sami stamtąd odeszli. Te powody są jednak bardzo ważne. Mają sprawić, że akurat ten portal będzie się różnił od pozostałych. I już się różni. Nie ma na nim ani jednej reklamy. Tak, to prawda. Nic nie wyskakuje, nic nie wskakuje i nagle strona nie robi się czarna. Nic z tych rzeczy. To jedna z największych zalet. Druga jest taka, że tak ma być zawsze. Jak tego dokonać w dzisiejszym świecie? Twórcy portalu planują założyć stowarzyszenie, które stanie się właścicielem witryny i będzie w inny sposób zdobywać pieniądze na opłaty związane z utrzymaniem się w sieci.

Ideą twórców portalu jest stworzenie platformy, która nie będzie związana z żadną korporacją. Co prawda stowarzyszenie samo w sobie jest jakąś tam korporacją, a właściwie korporacyjką z prezesem, sekretarzem i skarbnikiem, ale jestem jak najbardziej za. Innej drogi po prostu nie ma i nie ma się co tego wstydzić. Trzeba nawet zarzucić rozmyślanie o tym, jak połączyć ideę braku korporacji z pomysłem stworzenia stowarzyszenia, które formą korporacji jest. Trzeba po prostu jak najszybciej porzucić szukanie dowodów na istnienie idei. I zabrać się do roboty.

Do pisania. Po prostu do pisania tekstów.

Po tej antyreklamie portalu chcę oświadczyć, że ja także tam jestem. Od kilku dni publikuję na „DO” i ludzie to nawet czytają. Tak, jeszcze są tacy na tym świecie.

Dopóki sił starczy będę tam pisał. Nie moich sił oczywiście, tylko czytelników. Bo jeszcze nie wiedzą o moim defekcie, który nazywa się „nic, co latynoskie, nie jest mi obce”. A właściwie „wszystko, co latynoskie, jest mi bliskie”. Objawia się to tematyką moich tekstów. Będę starał się zapanować nad tą wadą, ale nie mogę obiecać, że się uda. Nawet sobie nie mogę tego obiecać.

Gorąco zachęcam do czytania wszystkich, nie tylko moich, tekstów na tym portalu. I do jego współtworzenia. Jak? Pisząc, po prostu pisząc artykuły. Nie mam w tym żadnego interesu, ale szczerze zachęcam. Bo naprawdę warto pisać. Nawet wtedy, gdy przeczyta to i zrozumie tylko jedna osoba.

A może właśnie dlatego warto...

* * *

Skocz do „DO”: http://www.do.org.pl

Tylko proszę wracać do mnie, na blog!

* * *

Zdjęcie przedstawia fragment zrzutu ekranu z portalem do.org.pl

Prawdziwa historia o królu i świniopasie

2009-04-16T22:00:00.008+02:00

Od czasu ogłoszenia Machu Picchu jednym z siedmiu ziemskich cudów, Peru bije turystyczne rekordy. Ale to miejsce jest omijane przez niemal wszystkie zorganizowane wycieczki - Cajamarca, a właściwie jedno pomieszczenie w tym mieście. To w nim doszło do wydarzeń, które zmieniły losy Europy, Ameryki Południowej i być może całego świata.

Trudno dziwić się organizatorom wycieczek, że omijają Cajamarkę szerokim łukiem. To oddalone o setki kilometrów od głównych szlaków turystycznych miasto w północnej części Peru przegrywa konkurencję z innymi na każdym kroku. Nie obrosło famą jak Cusco, czy Machu Picchu. Nie latają nad nim kondory, jak nad okolicami Arequipy. I nie ma do zaoferowania nawet ułamka atrakcji, które ma Lima. Cajamarca prawie przez cały rok jest cicha i spokojna. Nie będzie wielką przesadą, jeśli napiszę, że podczas popołudniowej sjesty można usłyszeć latające nad nią muchy.

Ale warto posłuchać tych much i historii, która się tam wydarzyła, by zrozumieć nie tylko przeszłość, ale także teraźniejszość.

Opowieść ma dwóch bohaterów. Pierwszy to Francisco Pizzaro, nieślubny syn hiszpańskiej wieśniaczki i kapitana hiszpańskiej armii. Dostępne źródła milczą o jego wczesnym życiu. Wiadomo tylko, że zarabiał na nie pasąc świnie. Drugim bohaterem jest Atahualpa, dwunasty władca Imperium Inków, syn inkaskiego króla i księżniczki z Quito, dzisiejszej stolicy Ekwadoru.

Król i świniopas występują w bajkach, ale tym razem spotkali się naprawdę. Pewnego listopadowego dnia 1532 roku. Właśnie w Cajamarce.

Pizzaro dotarł tam na czele hiszpańskich konkwistadorów po kilku miesiącach od przybicia do Tumbes nad Pacyfikiem – dziś miasta granicznego między Peru a Ekwadorem. Ja pokonałem tę drogę w kilka dni autobusem, nie mogąc wyjść z podziwu nad odwagą i wytrwałością Pizzara i jego kompanów. To jedna z najbardziej malowniczych i niebezpiecznych tras w Andach. Wiedzie z plaży na wysokość 2300 metrów nad poziomem morza, wyciskając z każdego pojazdu ostatnie konie mechaniczne. Konkwistadorzy w liczbie około dwustu mieli do dyspozycji niespełna 40 koni. Normalnych, na czterech nogach.

Po dotarciu do Cajamarki ich sytuacja była beznadziejna. Znaleźli się w środku obcego państwa, o którym nie mieli żadnego pojęcia. Nie wiedzieli, że do miasta, w którym się zatrzymali, zbliża się kilkudziesięciotysięczna armia z Atahualpą na czele. Historycy wyliczą później, że na jednego Hiszpana przypadało wówczas od stu do czterystu Indian.

Pizzaro nie mógł się wycofać. Nie miał dokąd. Poza tym odwrót uznano by za tchórzostwo, które nie przystoi bogom, za których do tej pory uważano białych. Dlatego wpadł na pomysł porwania i uwięzienia króla. Zaprosił go do miasta i używając podstępu skłonił, by stawił się w nim bez broni. Było to jedno z najbardziej nieprawdopodobnych spotkań w historii świata. Spotkanie dwóch cywilizacji. Po jednej stronie dwustu Europejczyków ze świniopasem z zawodu w roli szefa, po drugiej - niesiony w lektyce władca najsilniejszego państwa w Ameryce Południowej. Towarzyszyło mu pięć tysięcy nieuzbrojonych żołnierzy. Nierówne siły dwóch światów, ale ze wspólnym mianownikiem. Obaj, zarówno Pizzaro, jak i Atahualpa, nie potrafili... czytać.

Do Inki przemówił dominikanin Vicente de Valverde. Podszedł do niego i wręczając biblię powiedział: „Słuchaj Słowa Bożego”. Atahualpa zrozumiał to dosłownie. Przyłożył księgę do ucha, a gdy nic nie usłyszał, cisnął nią w duchownego. Pizzaro uznał to za profanację i dał sygnał do ataku.

Bitwa trwała pół godziny. To kolejne nieprawdopodobne wydarzenie. Zginęło cztery tysiące Indian i ani jeden Hiszpan. Rzeź, nie bitwa, w której Pizzaro własnym ciałem zasłaniał Atahualpę przed ciosami swoich kompanów. Chciał go żywego. Hiszpanie więzili go potem przez kilka miesięcy w komnacie, którą można oglądać w Cajamarce. To chyba jedyna na świecie dostępna dla turystów budowla, w której terroryści przetrzymywali swoją ofiarę.

To w niej Atahualpa poznał do końca naturę konkwistadorów. Chcieli złota. Jak najwięcej złota. Byli tak zachłanni, że Atahualpa sądził, iż nim się żywią. Nie wyciągając wniosków z zasadzki, obiecał im okup. W zamian za wolność jego poddani mieli wypełnić komnatę złotem aż na wysokość wyciągniętej ręki.

Indianie okup zapłacili, ale Hiszpanie Atahualpy nie uwolnili. Po sfingowanym procesie ochrzcili go i udusili garotą. Potem zdobyli całe królestwo Inków – niemal połowę Ameryki Południowej - i w ciągu trzech wieków wyeksploatowali je doszczętnie. Dzięki temu Hiszpania stała się jednym z graczy na europejskiej arenie. Kto wie, jak potoczyłyby się na niej wydarzenia, gdyby nie bogactwa Inków?

Po co to wszystko piszę? Przecież o historii podboju Ameryki Południowej można poczytać w innych miejscach. Piszę to wszystko, bo nie o podbój kontynentu mi chodzi. O serca mi chodzi. O ich podbój. A właściwie ich kradzież.

W Cajamarce słychać latające nad miastem muchy i własne myśli, które wyjaśniają, w wielkim skrócie, dlaczego Latynosi są tacy nieprzewidywalni. Pizzaro ukradł Inkom nie tylko króla. Zabrał im coś cenniejszego – wiarę w innych i wiarę w dane słowo. Takie są moje odczucia. Dziś ich potomkowie – Peruwiańczycy, Ekwadorczycy i Boliwijczycy są nieufni, choć ich natura jest zupełnie inna. Są gorącymi, otwartymi ludźmi, ale nie ufają ani sobie, ani Europejczykom.

Choć można też powiedzieć, że po prostu nie są już naiwni.

W tekście wykorzystałem informacje z książek, ale nie pamiętam, co było w której. Wymienię więc je ciurkiem: „Podbój Peru” Williama Prescotta, ,,Cajamarca 1532” Andrzeja Tarczyńskiego, „Peru” – kolekcja Gazety Wyborczej oraz ,,Królestwo złotych łez” Zenona Kosidowskiego.

W osiem minut dookoła Peru

2009-04-14T12:23:00.003+02:00

Kilka tygodni temu niemal prosto z Peru pojechałem „w lubelskie”, a ściślej do Karczmisk koło Kazimierza Dolnego. Piękne okolice, kochani ludzie. Uwielbiam tam przyjeżdżać rozemocjonowany i wyjeżdżać ze spokojem w sercu. Dokładnie tak jest za każdym razem. Ale teraz trochę emocji zastałem na miejscu.

Wygłosiłem dwie prelekcje o Peru dla uczniów Szkoły Podstawowej w Karczmiskach. Dwa razy po 45 minut. Były to moje pierwsze publiczne wystąpienia na ten temat. Stąd nadmiar emocji. Poza tym nie miałem pojęcia, co w dzisiejszych czasach może być interesującego dla uczniów ostatnich klas podstawówki. Nie miałem i nadal nie mam pojęcia, co jest ważne i ciekawe dla tego pokolenia.

Dlatego nie przewidziałem, że dzieciaki będą pytać. A pytały. To było najlepsze, co mogło się wydarzyć się na tych wykładach.

Pytania inspirują do myślenia. Przynajmniej mnie. I z tego myślenia powstał pokaz slajdów, który umieściłem na Youtube – „W osiem minut dookoła Peru”. Tak, w osiem minut. Na więcej w dzisiejszych czasach brakuje po prostu czasu.

Filmik nie powstałby, gdyby nie ta wizyta w szkole w Karczmiskach. Zatem dziękuję uczniom, którzy mnie wysłuchali, a także Panu Dyrektorowi i Pani Basi. Dziękuję za ten spokój w sercu, które mnie ogarnął, gdy od Was wyjechałem.

Płakać się chce nad wiosną

2009-04-13T15:15:00.005+02:00

Zieleń na drzewach jest w stanie pojawić się w ciągu jednej nocy. Zaobserwowałem to dokładnie między wieczornym, a porannym spacerem. Do tej pory jakoś o tym nie wiedziałem. Nie miałem pojęcia, że świat wokół potrafi zmienić się tak szybko. W jednej chwili.

Zdjęcia tego nie oddają. Na pierwszym jest widok z polskiego balkonu sprzed czterech dni. Na drugim – z tego samego balkonu dziś.

Bardziej podoba mi się ten drugi, ale już tęsknię za pierwszym. Alergikiem jestem. Wiosną i latem kicham, kaszlę, trę zaczerwienione oczy. Pyłki drzew robią ze mnie człowieka, który nie potrafi cieszyć się z wiosny i zieleni. Jeśli już, to przez łzy.

Wielkanoc: A jeśli to wszystko nieprawda?

2009-04-10T20:12:00.010+02:00

Czasami człowiek myśli, że jak w coś uwierzy, to zostanie frajerem. Ale dziś – w Wielki Piątek – daleko do takiego wrażenia. W dniu takim jak ten, zamiast frajerem można poczuć się po prostu idiotą.

Jeśli to wszystko – śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa – jest nieprawdą, można poczuć się nawet skończonym idiotą. Bezpieczniej jest więc nie wierzyć, albo wierzyć troszeczkę, żeby ewentualnie wyjść z tego z twarzą.

No bo jak uwierzyć w śmierć Syna Bożego? Jak w ogóle uwierzyć w Jego narodzenie się z kobiety z krwi i kości? W Jego życie na Ziemi w ludzkim ciele? Ukrzyżowanie można sobie jeszcze jakoś wyobrazić. Świat lubił, lubi i będzie lubił patrzeć na takie wydarzenia. Zatem i śmierć na krzyżu Syna Bożego można jakoś zrozumieć. Ale jak wyobrazić sobie, że ten sam Bóg musiał przedtem jeść i pić, żeby przeżyć normalny dzień? Jak można zaakceptować, że bał się cierpienia, zadawanych razów i opuszczenia? Pocił się. Musiał się myć. Bywał zmęczony. Głowa go bolała. Kichał. Kaszlał. Walczył z popędami. Czasami miał złe chwile.

Jak można wyobrazić sobie Boga, który – jak każdy z nas – wstawał z łóżka lewą nogą?

I w końcu, jak wytłumaczyć, że w chwilę potem szedł do toalety?

To wszystko nie trzyma się kupy. Bóg, który daje ludziom to, co ma najcenniejszego – własnego Syna. Bóg, który wie, co Go spotka, bo nawysyłał się już wcześniej proroków, których po prostu zabito. Miał więc rozeznanie sytuacji. Powinien machnąć na to wszystko ręką, ale nie. Uparł się i jedynego Syna wysłał. Na pewną śmierć Go wysłał.

Ten też nie lepszy. Wiedział, jak skończy. Jak szubrawiec. Gorzej niż morderca. Wodę w wino zamieniał, chleb rozmnażał, zmarłych wskrzeszał, więc mógł to jakoś inaczej rozegrać. Ale nie. Uparł się, że o życiu będzie mówić. Spokojnie mówić. Mądrze mówić. Z sensem, którego się zawsze szuka, ale rzadko się go znajduje. Uparł się, że o człowieku będzie mówić. Nie tym na zewnątrz, ale tym w środku. Zawziął się jak osioł, że o zagubionej godności i sercu pełnym miłości będzie mówić.

Tylko wrogów tym sobie narobił.

A gdy przyszło co do czego, rozłożył ręce. I skonał.

Potem zniknął z grobu, czym jeszcze bardziej zagmatwał sprawę, bo niby udowodnił, że o życie w naszym życiu chodzi. Nie o śmierć. Ale przecież o śmierć w naszym życiu chodzi, o czym w każdej chwili może zaświadczyć najbliższy cmentarz.

Racjonalnie to nie ma sensu. Jak uwierzyć w coś, co nie ma sensu? I to po upływie dwóch tysięcy lat. Ten Bóg, ten Chrystus, ta Śmierć i to Zmartwychwstanie – jakim idiotą zostanie człowiek, gdy to wszystko okaże się nieprawdą!

Czasami, jak dziś, można, a może i trzeba zapytać inaczej:

Co będzie, gdy to wszystko okaże się prawdą?

Ci brudni Latynosi...

2009-04-08T12:53:00.006+02:00

Czy Latynosi są brudasami? To bardzo dobre pytanie. Tak jak to, które usłyszałem niedawno w Peru - czy to prawda, że w Polsce trzyma się dzieci w beczkach?

Być może niedługo będzie się można sklonować podczas zakupów w supermarkecie, ale to nadal nie rozjaśni ciemności, w której żyjemy. My się po prostu nie znamy, bo nie chcemy się poznać. Pytanie o beczkę wzięło się stąd, że kiedyś w Peru ktoś coś usłyszał o polskim małżeństwie, które zabijało swoje dzieci i trzymało je w beczkach zamiast kapusty. I takie wyobrażenie Polski już mu w głowie zostało. Kiedyś też ktoś powiedział o Latynosach, że żyją w śmieciach. Więc brudasy i tyle. Zdaje się, że nadal to można usłyszeć i zobaczyć tu i ówdzie. Ludzie są więc przekonani, że tak wygląda Ameryka Południowa.

Też tak myślałem. I na miejscu taki obraz zobaczyłem. Chciałoby się wręcz powiedzieć – Amerykę tonącą w śmieciach. Problem w tym, że nie byłoby to prawdziwe stwierdzenie, tak jak nieprawdziwy jest ten obraz dzieci w beczkach zamiast w przedszkolach.

Na przykładzie Peru wygląda to tak:

Z peryferiami stolica tego kraju ma prawie dziesięć milionów mieszkańców. To ważna informacja, bo zaraz przyda się, by coś sobie wyobrazić. Otóż, gdy wylądowałem w Limie, zacząłem liczyć, ile jest w niej... koszy na śmieci. Wpadło mi to do głowy, kiedy pół godziny trzymałem w ręku pustą puszkę i jakieś papierki, bo nie mogłem znaleźć wokół żadnego kubła.

W pierwszym dniu naliczyłem ich trzy. Po tygodniu dziewięć. Nie żeby w jednym miejscu, bo przez ten czas przejechałem turystycznie Limę niemal wzdłuż i wszerz. Po siedmiu dniach w milionowej metropolii naliczyłem dziewięć koszy na śmieci. Wszystkie w ścisłym centrum, gdzie trafia się najwięcej takich, jak ja. Co chcą wyrzucać śmieci do kosza.

Reszta nie ma takiego zamiaru. Nie ma takiego zwyczaju. I nawet nie ma takiej ochoty. Reszta ludzi wyrzuca śmieci w najprostszy z możliwych sposobów. Pod siebie, za siebie lub przed siebie. Ewentualnie na bok.

No dobrze, to są śmieci miejskie. A co z domowymi? Śmieci domowe pakuje się w foliowe torby i o określonej porze wystawia koło najbliższego skrzyżowania lub w inny umówiony punkt. Tam o określonej porze pojawiają się zbieracze. Występują oni także w Polsce, więc nie ma co ich tu szerzej przedstawiać. Trzeba jednak dodać, że w Peru mają łatwiej, bo nie muszą nurkować do wnętrza kubłów, bo wszystko leży na ziemi. Potem pojawiają się okoliczne psy. Gdy najedzą się tym, co znajdą w odpadkach, ustępują miejsca kotom. I dopiero po nich przyjeżdża śmieciarka. Wszystko jest już wtedy przebrane, ale jeszcze nieposegregowane. Robi to obsługa pojazdu. Szkło, aluminium i papier wrzuca do worków, a resztę do wnętrza śmieciarki.

Nie wiem, czy to najtańsza i najskuteczniejsza forma segregacji odpadów. Ale na pewno nie ma w sobie nic ze ściemniania. W Polsce często zdarza mi się wrzucić butelki do papieru, bo kontener na szkło jest przepełniony. Po prostu ściemniam, że dbam o środowisko, a firma wywozowa ściemnia, że wszystko jest w porządku.

Wróćmy do Peru. Mamy tam walające się po ulicach śmieci, w których przebierają watahy psów i kotów. Czy to wszystko śmierdzi? Jak najbardziej śmierdzi, ale co w życiu nie śmierdzi? W Polsce na przykład śmierdzi mi zsyp w wieżowcu. Zsypu nikt nie umył od czasu wybudowania osiedla, czyli od 30 lat. W Peru też śmierdzi, ale nie tak długo. Śmieci z ulic i chodników wywożone są tam bowiem codziennie.

Nie chcę przez to powiedzieć, że w Peru jest lepiej. Absolutnie nie. Jest inaczej. Nie jest sterylnie - tak, to dobre słowo. Nie jest tak sterylnie, że aż nie można od tego oddychać. Tak, to dobre skojarzenie.

Natomiast zupełnie inaczej Peruwiańczycy podchodzą do higieny osobistej. Za wyjątkiem czarnoskórych (Murzyn-brudas to jeden z największych mitów w tej dziedzinie) nie spotkałem nigdy ludzi, którzy tak o nią dbają, od mycia rąk poczynając. Dlatego to nie ja im, ale oni mi przypominają: umyj ręce, bo zaraz będziemy jeść; umyj ręce, bo przed chwilą głaskałeś psa; umyj ręce, bo trzymałeś w nich pieniądze. Wstyd mi, gdy o tym nie pamiętam.

Odreagowuję w Szkocji. Pełnej sterylnie czystych ulic, biur, banków i urzędów. Nawet jeden śmieć się nie prześliźnie. Odreagowuję patrząc na bilboardy zachęcające do... mycia rąk. Bo to nie w „brudnym” Peru, ale w „czystej” Szkocji ludzie częściej zapadają na choroby wywołane ich niemyciem.

Ech, ci Latynosi... Takie zamieszanie w głowie robić!